Του Σάκη Γιώτα, Ιστορικού, Δημοσιογράφου, Δ/στή του pylinews.gr
Η ανάδειξη της αρχαιολογικής κληρονομιάς ενός τόπου δεν αποτελεί μια απλή πράξη ιστορικής νοσταλγίας, αλλά μια βαθιά αναπτυξιακή και ταυτοτική αναγκαιότητα. Για τον Δήμο Πύλης, οι αρχαιολογικοί χώροι δεν είναι «βουβά» ερείπια, αλλά ζωντανοί πυλώνες που μπορούν να αναβαθμίσουν το τουριστικό μας προϊόν, να τονώσουν την τοπική οικονομία και, κυρίως, να προσφέρουν στους πολίτες το αίσθημα της συνέχειας και της πολιτισμικής υπερηφάνειας.
Εμβληματικό παράδειγμα αποτελούν οι Αρχαίοι Γόμφοι, μια πόλη-στρατηγείο που ήλεγχε τα περάσματα προς την Ήπειρο, με τείχη και δημόσια κτίρια που μαρτυρούν το ένδοξο παρελθόν της. Αντίστοιχα, η Πιάλεια, ένας τόπος που σύμφωνα με την παράδοση συνδέεται με τον Ασκληπιό, κρύβει στο «Παλαιόκαστρό» της μια ακμάζουσα αρχαία πόλη. Δυστυχώς, όμως, παρά την τεράστια σημασία τους, η πραγματικότητα είναι αποκαρδιωτική.
Στο κομμάτι αυτό, ο Δήμος Πύλης δείχνει μια μοναδική αδιαφορία, η οποία πλέον αγγίζει τα όρια της ανικανότητας. Οι χώροι παραμένουν αναξιοποίητοι και ξεχασμένοι, την ώρα που άλλες περιοχές μετατρέπουν την ιστορία τους σε μοχλό ανάπτυξης.
Παράλληλα από τον Τομέα Πολιτισμού, αγνοείται εγκεκριμένο κονδύλι 170.000€, της Περιφέρειας Θεσσαλίας και η υπογραφείσα προγραμματική σύμβαση με της Περιφέρειας (Αγοραστός-Μιχαλάκης), με το Υπουργείο Πολιτισμού, που κινδυνεύει άμεσα να χαθεί, εάν δεν αξιοποιηθεί μέσα στο 2026.
Για του λόγου το αληθές, επισυνάπτουμε την σχετική προγραμματική σύμβαση με ΑΔΑ:ΨΣΑΞ7ΛΡ-ΣΡΘ της 24ης/3/2023, με αριθμ. Πρωτ.: 118389.
Το μεγάλο στοίχημα θα έπρεπε να είναι η οργανική ένταξη αυτών των χώρων στον αστικό ιστό. Η μετατροπή τους από απρόσιτα, χορταριασμένα οικόπεδα σε σημεία πολιτιστικής αναφοράς είναι η μοναδική οδός για τη βιώσιμη προστασία τους. Ωστόσο, ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας μας βρίσκεται σήμερα «εξόριστο».
Πολύτιμα ευρήματα από τους Γόμφους και την Πιάλεια φυλάσσονται σε μουσεία εκτός των ορίων του Δήμου μας. Ως πρώτο, αποφασιστικό βήμα για την «επιστροφή» τους, προτείνεται η δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού χώρου που θα φιλοξενήσει αρχικά μια μόνιμη ψηφιακή και φωτογραφική έκθεση.
Ο στόχος είναι διπλός: να έρθουν οι κάτοικοι σε οπτική επαφή με τα κειμήλια του τόπου τους και να δημιουργηθεί ένας προθάλαμος για τη μελλοντική διεκδίκηση της φυσικής επιστροφής τους. Με τη χρήση τεχνολογιών αιχμής, ο επισκέπτης θα μπορεί να θαυμάσει τις λεπτομέρειες των ευρημάτων, ενώ το πληροφοριακό υλικό θα συνδέει το κάθε αντικείμενο με τον ακριβή χώρο όπου βρέθηκε.
Για να υλοποιηθεί αυτό το όραμα, απαιτείται ένας προσεκτικός οδικός χάρτης, τον οποίο η παρούσα δημοτική αρχή δείχνει να αγνοεί. Οι κινήσεις πρέπει να ξεκινήσουν από τη στενή συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Τρικάλων για την εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών. Ακολουθεί η αρχιτεκτονική διαμόρφωση ενός δημοτικού κτιρίου, (υπάρχει ήδη, ο αναξιοποίητος χώρος του Δημοτικού Καταστήματος του τέως Δ. Γόμφων) που θα πληροί τις προδιαγραφές ασφαλείας, καθώς και η σύνταξη μιας ολοκληρωμένης μουσειολογικής μελέτης για την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως το ΕΣΠΑ.
Η αρχή γίνεται με τη φωτογραφία και το φως, αλλά ο τελικός στόχος παραμένει η συνολική αναγέννηση του αρχαιολογικού μας αποθέματος. Ο πολιτισμός είναι η βαριά βιομηχανία της περιοχής μας και η ανάδειξή του δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση προς το παρελθόν και επένδυση για το μέλλον μας — μια υποχρέωση που ο Δήμος Πύλης οφείλει επιτέλους να αναλάβει σοβαρά.
Η περίπτωση των Τρικάλων…
Η περίπτωση των Τρικάλων αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα, καθώς εκεί ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως επένδυση στην ταυτότητα της πόλης και όχι ως αναλώσιμο προϊόν. Η στρατηγική του Δήμου Τρικκαίων δείχνει ότι όταν υπάρχει όραμα, η τοπική ιστορία μετατρέπεται σε σύγχρονο τοπόσημο που παράγει αξία διαρκώς.
Αυτή τη στιγμή στα Τρίκαλα, όπως πολύ σωστά αναφέρθηκε στο τελευταίο ΔΣ, ο δημ. Σύμβουλος κ. Περ. Μητρονάτσιος, διαμορφώνονται τέσσερις μεγάλοι πολιτιστικοί πόλοι που ξεφεύγουν από τη λογική του εφήμερου:
Το Διαχρονικό Μουσείο Τρικάλων, το οποίο στεγάζεται στο ιστορικό κτήριο της πρώην ΤΑΞΥΠ (Στρατόπεδο Πούλιου). Πρόκειται για ένα εμβληματικό έργο που αναδεικνύει την ιστορία της περιοχής από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Το Μουσείο Τσιτσάνη & Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό. Μια υποδειγματική επανάχρηση των παλιών φυλακών. Δεν είναι απλώς ένας εκθεσιακός χώρος, αλλά ένα ζωντανό κέντρο έρευνας για το λαϊκό τραγούδι, το οποίο μάλιστα διεκδικεί τον τίτλο του Ευρωπαϊκού Μουσείου της Χρονιάς 2026.
Το Ψηφιακό Ασκληπιείο & Πάρκο Ασκληπιού, το οποίο αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση που συνδέει τον αρχαίο μύθο με την τεχνολογία και την τοπική παραγωγή φαρμακευτικών φυτών, δημιουργώντας μια νέα «θεραπευτική» ταυτότητα για την περιοχή.
Ο Μύλος Ματσόπουλου. Ένα βιομηχανικό μνημείο που λειτουργεί ως πολυδύναμο κέντρο πολιτισμού όλο τον χρόνο, φιλοξενώντας από το Μουσείο Βιομηχανικής Κληρονομιάς μέχρι τον κινηματογράφο και το θέατρο, αλλά και τον πασίγνωστο, «Μύλο των Ξωτικών», που καθιέρωσε τα Τρίκαλα, ως την πρωτεύουσα των Χριστουγέννων, στην Ελλάδα και σε όλα τα Βαλκάνια!!!
Αυτά τα έργα απαιτούν κοπιώδη σχεδιασμό, διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων (όπως τα 12 εκατ. ευρώ για το Διαχρονικό Μουσείο) και συνεργασία με φορείς.
Είναι η απόδειξη ότι η «δύσκολη» οδός της δημιουργίας υποδομών, είναι αυτή που τελικά παράγει ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ!!!, δικαιώνει μια δημοτική αρχή και αναβαθμίζει το επίπεδο ζωής των πολιτών.
Συμπερασματικά λοιπόν μπορούμε με άνεση να πούμε προς τον κύριο Δήμαρχο, πως δεν αρκεί μόνο η καλή σας θέληση, αλλά…είναι πλέον ανώφελο και ανεπίτρεπτο να αναλώνεστε σε ατέρμονες συσκέψεις κάθε Δευτέρα στο Δημαρχείο, με τους αρμόδιους Αντιδημάρχους σας, αφού αυτές έχουν καταντήσει ένα κενό περιεχομένου «θέατρο» χωρίς το παραμικρό απτό αποτέλεσμα για τον Δήμο.
Η αδράνεια ορισμένων ασυλλόγιστων Αντιδημάρχων που αδυνατούν να παράγουν έργο, προσβάλλει τους δημότες, ενώ η ανοχή σας απέναντι σε αυτή την καθολική στασιμότητα καθιστά τις συναντήσεις σας παντελώς άσκοπες.
Αν σεις κε Δήμαρχε δεν αποφασίσετε να τους «τρέξετε», και να αναλάβουν τις ευθλυνες τους που απορρέουν από τον ρόλο τους, αυτούς που θεωρούν τον Πολιτισμό διακοσμητικό στοιχείο, οι συναντήσεις σας θα παραμείνουν μια άσκοπη ιεροτελεστία πάνω από χαμένες ευκαιρίες.
