Πρόληψη της άνοιας με αλλαγές στον τρόπο ζωής

Η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, καθώς περισσότεροι από 57 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με τη νόσο και ο αριθμός αυτός αναμένεται να σχεδόν τριπλασιαστεί έως το 2050. Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό των περιστατικών θα μπορούσε να προληφθεί ή να καθυστερήσει μέσω της υιοθέτησης ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής.

Το 2024, η Επιτροπή Lancet Commission αναγνώρισε 14 παράγοντες κινδύνου για την άνοια, πολλοί από τους οποίους μπορούν να τροποποιηθούν. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη σωματικής άσκησης, η υπέρταση και η υψηλή χοληστερόλη. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, περίπου οι μισές περιπτώσεις άνοιας παγκοσμίως θα μπορούσαν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν εάν αντιμετωπίζονταν αποτελεσματικά αυτοί οι παράγοντες.

Με αφορμή αυτά τα δεδομένα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Curtin της Αυστραλίας πραγματοποίησαν νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Healthy Longevity. Στόχος τους ήταν να αξιολογήσουν κατά πόσο οι εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού συμβάλλουν πραγματικά στην αλλαγή συμπεριφοράς και στη μείωση του κινδύνου άνοιας.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από προγράμματα δημόσιας υγείας σε οκτώ χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, το Βέλγιο, η Κίνα και η Δανία. Τα προγράμματα περιλάμβαναν τηλεοπτικές και διαδικτυακές καμπάνιες, εκπαιδευτικά σεμινάρια, διαδικτυακά μαθήματα, εξατομικευμένη αξιολόγηση κινδύνου και δράσεις σε τοπικές κοινότητες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εκστρατείες μεγάλης κλίμακας καταφέρνουν να ενημερώσουν μεγάλο αριθμό ανθρώπων και να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση γύρω από την πρόληψη της άνοιας. Ωστόσο, η επίδρασή τους στην πραγματική αλλαγή συνηθειών είναι περιορισμένη. Αν και η γνώση γύρω από τους παράγοντες κινδύνου αυξάνεται, λίγοι άνθρωποι προχωρούν σε ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής τους.

Αντίθετα, οι πιο διαδραστικές παρεμβάσεις αποδείχθηκαν σαφώς πιο αποτελεσματικές. Ειδικότερα, ο συνδυασμός εξατομικευμένης αξιολόγησης του κινδύνου με οργανωμένη εκπαίδευση οδήγησε σε βελτίωση κατά 26% των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου μέσα σε διάστημα τριών ετών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να αλλάξουν συνήθειες όταν συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία και λαμβάνουν εξατομικευμένες συμβουλές, αντί να δέχονται μόνο γενικές πληροφορίες.

Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Mario Siervo, τόνισε ότι πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν πως η άνοια είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της γήρανσης ή της κληρονομικότητας και επομένως δεν μπορεί να προληφθεί. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σημαντικό μέρος του κινδύνου εξαρτάται από παράγοντες που μπορούν να ελεγχθούν. Όπως υπογράμμισε, οι επαγγελματίες υγείας δεν πρέπει απλώς να ενημερώνουν τους πολίτες ότι η πρόληψη είναι εφικτή, αλλά και να τους καθοδηγούν πρακτικά στο πώς μπορούν να μειώσουν τον προσωπικό τους κίνδυνο.

Παρόμοια άποψη εξέφρασαν και ανεξάρτητοι ειδικοί. Ο νευρολόγος Jonathan Rosand από την Ιατρική Σχολή του Harvard επισήμανε ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί γνωρίζουν ήδη βασικούς παράγοντες κινδύνου, όπως η διατροφή, όμως πολύ λιγότεροι εφαρμόζουν στην πράξη υγιεινές συνήθειες, όπως επαρκή ύπνο ή τακτική άσκηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απλή ενημέρωση δεν αρκεί απαιτείται συνεχής υποστήριξη και συνεργασία με τους ασθενείς ώστε οι γνώσεις να μετατραπούν σε καθημερινές συνήθειες.

Η γηρίατρος Manisha Parulekar υποστήριξε ότι τα συστήματα υγείας θα πρέπει να επενδύσουν περισσότερο σε εξατομικευμένες παρεμβάσεις, όπως διαδικτυακά εκπαιδευτικά προγράμματα, προσωπικές αξιολογήσεις κινδύνου και κοινοτικές δράσεις που βοηθούν τους πολίτες να υιοθετήσουν και να διατηρήσουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με άλλους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως η μυϊκή δύναμη και η σύσταση του σώματος.

Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι η πρόληψη της άνοιας είναι εφικτή σε σημαντικό βαθμό. Ωστόσο, για να επιτευχθεί ουσιαστική μείωση των περιστατικών, δεν αρκεί μόνο η ενημέρωση του κοινού. Απαιτούνται εξατομικευμένες, πρακτικές και μακροχρόνιες παρεμβάσεις που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να μετατρέψουν τη γνώση σε καθημερινή συμπεριφορά και να υιοθετήσουν συνήθειες που προστατεύουν την υγεία του εγκεφάλου.

ygeiawatch.com.cy