Πραγματικά παραδείγματα εφαρμογής του Προεδρικού Διατάγματος 194/2025 για την επαναοριοθέτηση ορίων των 12.000 οικισμών της χώρας και του νομοθετικού πλαισίου που διαχώρισε τους οικισμούς σε άνω και κάτω των 700 κατοίκων, όπως εφαρμόζεται στην πράξη από τις μελέτες του νέου πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, δείχνουν ότι τα όρια των οικισμών μειώνονται από 30 έως και 90%. Ιδιοκτησίες που μέχρι τώρα έχτιζαν νόμιμα χάνουν το δικαίωμα αλλά και κτίρια που έχουν ανεγερθεί με νόμιμες οικοδομικές άδειες βγαίνουν αυθαίρετα.
♦ Οι μελετητές διαφωνούν αλλά είναι αναγκασμένοι να εφαρμόσουν το νόμο, το ΠΔ και και τις οδηγίες των αρχών που επιβλέπουν τις μελέτες για τα νέα Τοπικά, Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια και τις μελέτες οριοθέτησης οικισμών, επισημαίνει ο Ηρακλής Πυργιανάκης Αρχιτέκτονας Μηχανικός, που δημοσιοποιεί τα στοιχεία για τη δραματική μείωση των ορίων των οικισμών, εξηγώντας παράλληλα ποιες ιδιοκτησίες και πως χάνουν δικαιώματα δόμησης και τα οικόπεδα γίνονται χωράφια.
♦ Έρχεται στο προσκήνιο η απόφαση της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας, που έχει εκδώσει ψήφισμα για το νέο Προεδρικό Διάταγμα οριοθέτησης των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, επισημαίνοντας στη δημόσια παρέμβαση της ότι: «πολίτες που αγόρασαν ή αξιοποίησαν ακίνητα με βάση επίσημα όρια οικισμών και νόμιμες διοικητικές πράξεις, κινδυνεύουν τώρα να δουν τις περιουσίες τους να μετατρέπονται σε μη οικοδομήσιμα αγροτεμάχια, χωρίς μεταβατική προστασία ή αποζημίωση».
Η εφαρμογή του ΠΔ και της νομοθετικής ρύθμισης για οικισμούς άνω και κάτω των 700 κατοίκων
Παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης και του υπουργείου Περιβάλλοντος, ότι με τη νομοθετική ρύθμιση που έγινε το καλοκαίρι του 2025 διαχωρίζοντας τους οικισμούς σε άνω και κάτω των 700 κατοίκων θα αποτρέπονταν δυσμενείς μεταβολές για τις ιδιοκτησίες στους οικισμούς, με δηλώσεις του στην εφημερίδα «Πατρίς» ο Αρχιτέκτονας Μηχανικός Ηρακλής Πυργιανάκης επισημαίνει ότι:
«Έναν χρόνο μετά, παρά την τροποποίηση αποδεικνύεται περίτρανα ότι τα όρια μειώνονται καθώς μπήκαν προϋποθέσεις, όπως ότι στη ζώνη μεταξύ των ορίων του 1983 και του Π.Δ 1985 έπρεπε να υπάρχουν κατοικίες οργανωμένες σε γειτονιές ούτε σε αποστάσεις μικρότερες των 40 μέτρων.
Έτσι θεωρήθηκαν αραιοκατοικημένες με αποτέλεσμα να βγουν εκτός οικισμών και οι οικισμοί να μειώνονται στην πραγματικότητα σε μέγεθος από τα νέα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια. Και ο κ. Πυργιανάκης εξηγεί ότι:
«Συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την ημέρα που κυβέρνηση δημοσίευσε το Π.Δ. 194/2025 που αφορούσε τη μείωση των ορίων των οικισμών μικρότερων των 2000 κατοίκων. Όλο αυτό το διάστημα τα κόμματα οι φορείς και οι πολίτες αντέδρασαν έντονα και η κυβέρνηση δεν έκανε τα ελάχιστα για να διορθώσει τα παράλογα που είχε νομοθετήσει.
Τον Ιούνιο του 2025 έφερε τροπολογία με νόμο στο Π.Δ. για τους οικισμούς σε μικρότερους των 700 κατοίκων και μεγαλύτερους των 700 κατοίκων, διατυμπανίζοντας ότι οι οικισμοί κάτω των 700 κατοίκων δεν θα άλλαζαν τα όρια, ωστόσο αποδείχθηκε μέγα ψέμα, διότι αυτό θα γινόταν υπό προϋποθέσεις πχ ότι στη ζώνη μεταξύ των ορίων του 1983 και του ορίου της ζώνης του ΠΔ 1985, έπρεπε να υπάρχουν κατοικίες που να οργανώνονται σε γειτονιές.
Όπου λοιπόν, δεν υπήρχαν κατοικίες με αποστάσεις μικρότερες των 40 μέτρων θεωρούνται ως αραιοκατοικημένες και κατά συνέπεια δεν επιτρέπεται να είναι στα νέα όρια του οικισμού που θα καθορίζονταν από τα νέα Τοπικά και Ειδικά πολεοδομικά σχέδια».
Ο ίδιος, ως αποτέλεσμα αυτών των προβλέψεων παρουσιάζει στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία: «στο σύνολο σχεδόν των οικισμών μικρότερων των 700 κατοίκων του Δήμου Ηρακλείου να μειώνονται τα όρια».
Πραγματικά παραδείγματα: Μειώσεις στα όρια οικισμών κατά 30 έως 90%
Και αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα μείωσης των ορίων οικισμών ως εξής:
Για τους οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων:
♦ Άνω Ασίτες μειώνεται από 400 σε 278 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 122 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 30,5%.
♦ Πυργού μειώνεται από 568 σε 252 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 316 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 55,6%.
♦ Κυπαρίσσι μειώνεται από 650 σε 223 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 427 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 65,7%.
♦ Τσαγκαράκι Μετόχι μειώνεται από 313 σε 147 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 166 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 53%.
«Αλλά και στους οικισμούς άνω των 700 κατοίκων στην ζώνη μεταξύ των ετών 1983 και 1985 εάν σήμερα υπάρχουν σπίτια δεν λαμβάνονται υπόψη . Έτσι, έχουμε οικισμούς με εκτάσεις που μέχρι χθες ήταν εντός ορίων να βρίσκονται σήμερα εκτός ανεξαρτήτως ότι υπήρχε σε αυτή τη ζώνη πλήθος σπιτιών που κτίστηκαν νόμιμα», τονίζει ο κος Πυργιανάκης και αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα μείωσης των ορίων οικισμών ως εξής:
Για τους οικισμούς άνω των 700 κατοίκων:
♦ Δαφνές μειώνεται από 1.004 σε 329 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 675 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 67,2%.
♦ Σταυράκια μειώνεται από 504 σε 175 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 329 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 65,3%.
♦ Σκαλάνι μειώνεται από 436 σε 215 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 221 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 50,7%.
♦ Γούρνες Τεμένους μειώνεται από 317 σε 20,3 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 296,7 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 93,6%.
♦ Βασιλειές μειώνονται από 629 σε 68 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 561 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 89,2%.
♦ Κάτω Ασίτες μειώνονται από 245 σε 80 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 165 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 67,3%.
♦ Βούτες μειώνονται από 328 σε 131 στρέμματα, δηλαδή τα όρια του οικισμού μειώνονται κατά 197 στρέμματα. Η μείωση αντιστοιχεί σε ποσοστό 60,1%.
-«Ο μελετητής διαφωνεί με αυτήν την πρόταση αλλά είναι αναγκασμένος να εφαρμόσει τον νόμο και το ΠΔ, και τις οδηγίες των επιβλεπόντων την μελέτη. Με τα νέα όρια βρίσκονται εκτός οικόπεδα σε αυτές τις περιοχές που για να οικοδομηθούν χρειάζεται να έχουν εμβαδόν 2000m2 και 15 μέτρα πρόσοψη σε υφιστάμενο δρόμο προ του 1923, σε διαφορετική περίπτωση γίνονται χωράφι», τονίζει ο Αρχιτέκτονας Μηχανικός.
Κτίρια με νόμιμες άδειες σε οικισμούς βγαίνουν αυθαίρετα
«Επιπλέον, και όσες οικοδομές κτίστηκαν με οικοδομική άδεια, ανεξαρτήτως τι λέει το Π.Δ. ότι είναι νομίμως υφιστάμενες, έρχεται το ψήφισμα της ολομέλειας των δικηγορικών συλλόγων Ελλάδας να επισημάνει ότι δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα παραμείνουν νόμιμες αφού μια οποιαδήποτε προσφυγή θα τις καταστήσει αυθαίρετες και θα ανακληθεί η όποια άδεια υπάρχει. Δυστυχώς σήμερα περισσότερο από ποτέ φαίνεται η αδυναμία να προχωρήσει ο σχεδιασμός στα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια», τονίζει ο Αρχιτέκτων Μηχανικός Ηρακλής Πυργιανάκης.
Προειδοποίηση από την Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος
Σημειώνεται ότι η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος έχει εκδώσει σχετικό ψήφισμα και δημόσια παρέμβαση για το νέο Προεδρικό Διάταγμα οριοθέτησης των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων.
Σύμφωνα με τη θέση της Ολομέλειας, το νέο πλαίσιο δημιουργεί σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, επειδή οδηγεί σε απώλεια δικαιωμάτων δόμησης για χιλιάδες ιδιοκτησίες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν εντός οικισμού και οικοδομήσιμες.
Οι δικηγορικοί σύλλογοι κάνουν λόγο για παραβίαση:
♦ της προστασίας της ιδιοκτησίας
♦ της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των πολιτών προς τη Διοίκηση
Η Ολομέλεια επισημαίνει ότι πολίτες που αγόρασαν ή αξιοποίησαν ακίνητα με βάση επίσημα όρια οικισμών και νόμιμες διοικητικές πράξεις, κινδυνεύουν τώρα να δουν τις περιουσίες τους να μετατρέπονται σε μη οικοδομήσιμα αγροτεμάχια χωρίς μεταβατική προστασία ή αποζημίωση.
Στη συνεδρίασή της στην Κέρκυρα στις 3 Μαΐου 2025, η Ολομέλεια έθεσε το θέμα στο επίκεντρο και εξέφρασε αντίθεση στις συνέπειες του νέου ΠΔ για περισσότερους από 10.000 οικισμούς της χώρας.
Το ζήτημα συνδέεται με αποφάσεις του Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έχει κρίνει ότι η οριοθέτηση οικισμών αποτελεί θέμα πολεοδομικού σχεδιασμού και πρέπει να γίνεται με προεδρικό διάταγμα και όχι με απλές νομαρχιακές αποφάσεις, όπως συνέβαινε επί δεκαετίες.
Η συζήτηση αφορά κυρίως τις περιοχές που είχαν ενταχθεί στα όρια οικισμών μετά το 1983 και σήμερα κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός ορίων, ακόμη και αν έχουν ήδη νόμιμα κτίσματα ή οικοδομικές άδειες.
Ώρα αποφάσεων από την κυβέρνηση, τους φορείς και τους πολίτες
«Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας το ΤΕΕ και το σύνολο των φορέων ζητούν να αποσύρει η κυβέρνηση το Π.Δ. 194/2025 και τον νόμο 5215/ΦΕΚ116 4/07/2025 άρθρο 63 διότι δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη. Καιρός είναι η Κυβέρνηση έστω και την τελευταία στιγμή να επαναφέρει το Π.Δ./1985», σημειώνει ακόμη ο κος Πυργιανάκης και τονίζει ότι:
«Άλλωστε, με το ΠΔ /2025 και τον νόμο του Ιουνίου του 2025 καταστρέφονται περιουσίες αφού οικόπεδα γίνονται χωράφια και καταστρατηγείται το άρθρο 17 του Συντάγματος, που λέει ότι η περιουσία των Ελλήνων προστατεύεται με κάθε τρόπο. Είναι, λοιπόν, πρωτίστως αντισυνταγματικά και πρέπει να αποσυρθούν.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας πολύ σωστά επισημαίνει ότι είναι απαράδεχτο σε αυτόν τον πολεοδομικό σχεδιασμό να μην έχουν αποφασιστική γνώμη τα δημοτικά συμβούλια και μάλιστα θα λαμβάνουν γνώση μετά την κατάθεση των μελετών από τα μελετητικά γραφεία.
Ο λαός έχει και αυτός ευθύνη σε αυτά που σχεδιάζονται υποτίθεται για αυτόν χωρίς αυτόν. Υπάρχουν τρόποι από το να πιέσει του βουλευτές να πάρουν θέσει, να εκδώσουν οι φορείς ψηφίσματα διαμαρτυρίας ή όποιον άλλο τρόπο κρίνουν άλλωστε και το ίδιο το σύνταγμα λέει ότι η τήρηση του είναι καθήκον και χρέος των Ελλήνων».
ecopress.gr
