Μάικ Μανάτος για την Κληρονομιά, την Ελληνική Πρωτοβουλία και το Μέλλον της Ελληνοαμερικανικής Διασποράς

Από την Αφροδίτη Κοτρώτσιου

Για σχεδόν έναν αιώνα, η οικογένεια Μάνατος βρίσκεται στο σταυροδρόμι της δημόσιας υπηρεσίας, του Ελληνισμού και της αμερικανικής πολιτικής ζωής. Από τα ανθρακωρυχεία του Ουαϊόμινγκ μέχρι τις αίθουσες του Λευκού Οίκου, τέσσερις γενιές της οικογένειας Μάνατος έχουν αφιερωθεί στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής, στην προώθηση των συμφερόντων της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και στη διατήρηση των αξιών που ορίζουν τον Ελληνισμό.

Η ιστορία του Manatos ξεκινά το 1910, όταν ο Νίκος Μανατάκης έφυγε από την Κρήτη και ταξίδεψε στην Αμερική αναζητώντας ευκαιρίες, κουβαλώντας μαζί του ελάχιστα περισσότερα από αποφασιστικότητα, πίστη και τις ελληνικές αξίες που θα διαμόρφωναν τις επόμενες γενιές.

Σήμερα, αυτή η κληρονομιά συνεχίζεται μέσω του Μάικ Μανάτου, Εκτελεστικού Διευθυντή της Ελληνικής Πρωτοβουλίας (THI), ο οποίος πιστεύει ότι το μέλλον του Ελληνισμού δεν θα εξαρτηθεί από το να κοιτάμε πίσω, αλλά από το να εμπνεύσουμε τις μελλοντικές γενιές να αγκαλιάσουν την κληρονομιά τους με ουσιαστικούς και σχετικούς τρόπους.

Σε μια αποκλειστική συνέντευξη με την Hellenic News of America, ο Μανάτος μοιράστηκε σκέψεις για την οικογένεια, την πίστη, τη φιλανθρωπία, την ηγεσία και αυτό που πιστεύει ότι μπορεί να είναι η καθοριστική πρόκληση που αντιμετωπίζει η παγκόσμια ελληνική διασπορά στον εικοστό πρώτο αιώνα: να διασφαλίσει ότι η επόμενη γενιά θα παραμείνει συνδεδεμένη με τις αξίες και τις παραδόσεις που έχουν στηρίξει τις ελληνικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο.

«Όλοι όσοι γεννιούνται με ελληνικό DNA είναι ευλογημένοι που έχουν μέσα τους ένα φως-οδηγό του Ελληνισμού», είπε ο Μανάτος. «Εξαρτάται από εμάς ως κοινότητα να ανάψουμε αυτό το φως-οδηγό σε φλόγα».

Ένα ταξίδι που ξεκίνησε στην Κρήτη

Όπως αμέτρητοι Έλληνες μετανάστες της γενιάς του, ο Νίκος Μαναταΐκης έφτασε στην Αμερική με λίγα χρήματα, περιορισμένη μόρφωση και καθόλου γνώση της αγγλικής γλώσσας. Τελικά εγκαταστάθηκε στο Ουαϊόμινγκ, όπου πολλοί Κρητικοί μετανάστες εργάζονταν στα επικίνδυνα ανθρακωρυχεία που συνέβαλαν στην τροφοδότηση της ανάπτυξης της Αμερικής.

Η πορεία της οικογένειας άλλαξε δραματικά το 1936, όταν ο παππούς του Μάικ Μανάτος, Μάικ Μανάτος, προσκλήθηκε από έναν γερουσιαστή των Ηνωμένων Πολιτειών από το Ουαϊόμινγκ να εργαστεί στην Ουάσινγκτον.

Αυτή η ευκαιρία θα ξεκινούσε ένα αξιοσημείωτο κεφάλαιο στην ελληνοαμερικανική ιστορία.

«Από εκείνο το σημείο και μετά», εξήγησε ο Μανάτος, «ένας Μανάτος έχει εργαστεί στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση για πάνω από 90 χρόνια».

Ο παππούς του αργότερα θα γινόταν ο πρώτος Ελληνοαμερικανός που υπηρέτησε στον Λευκό Οίκο, ενεργώντας ως σύνδεσμος με τη Γερουσία για τον Πρόεδρο Τζον Φ. Κένεντι και στη συνέχεια για τον Πρόεδρο Λίντον Μπ. Τζόνσον.

Ωστόσο, παρά την επιτυχία της οικογένειας, ο Μανάτος γνωρίζει πολύ καλά τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι Έλληνες μετανάστες εκείνη την εποχή.

Θυμήθηκε μια ιστορία για τη γιαγιά του, στην οποία κάποτε μια κοσμική γυναίκα της Ουάσιγκτον είπε: «Είσαι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μιλάς αγγλικά τώρα». Η συνάντηση άφησε τέτοια εντύπωση που σταμάτησε να μιλάει ελληνικά στα παιδιά της.

«Ήταν μια πολύ τρομακτική περίοδος», συλλογίστηκε ο Μανάτος. «Είναι ατυχές, αλλά είναι μέρος της ιστορίας της κοινότητάς μας σε αυτή τη χώρα».

Η Δύναμη των Ελληνικών Αξιών

Αν και η γλώσσα και η καταγωγή παραμένουν σημαντικά μέρη της ελληνικής ταυτότητας, ο Μανάτος πιστεύει ότι ο Ελληνισμός τελικά υπερβαίνει και τα δύο.

Παραθέτοντας τον αρχαίο φιλόσοφο Ισοκράτη, σημείωσε ότι το να είσαι Έλληνας ορίζεται περισσότερο από την κοινή κουλτούρα και τις αξίες παρά μόνο από την καταγωγή.

Η δική του οικογένεια αντικατοπτρίζει αυτή τη φιλοσοφία. Τόσο η μητέρα του όσο και η σύζυγός του δεν είναι Ελληνίδες εθνοτικά, ωστόσο ασπάστηκαν πλήρως την Ελληνική Ορθοδοξία και τον ελληνικό πολιτισμό.

«Αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι οι αξίες», είπε. «Πίστη, οικογένεια, φιλότιμο, φιλανθρωπία, σκληρή δουλειά, εκπαίδευση. Αυτά είναι τα δομικά στοιχεία μιας ουσιαστικής ζωής».

Αυτές οι ίδιες αρχές, πιστεύει, εξηγούν γιατί οι Έλληνες μετανάστες που έφτασαν ουσιαστικά χωρίς τίποτα κατάφεραν να ευδοκιμήσουν στην Αμερική.

«Αυτό που έφεραν μαζί τους ήταν πιο πολύτιμο από τα χρήματα ή την εκπαίδευση», είπε. «Έφεραν ελληνικές αρχές και αξίες».

Ακολουθώντας μια κληρονομιά προσφοράς

Μεγαλώνοντας σε μια οικογένεια βαθιά αφοσιωμένη στην κοινωνική προσφορά, ο Μάνατος δεν θεώρησε ποτέ την προώθηση του Ελληνισμού ως υποχρέωση. Ήταν απλώς μέρος της ζωής του ως Μάνατος.

Ο παππούς του βοήθησε να ανοίξουν πόρτες για τους Ελληνοαμερικανούς στην Ουάσινγκτον. Ο πατέρας του, Άντι Μανάτος, έγινε ένας από τους πιο σημαίνοντες Ελληνοαμερικανούς στον τομέα της δημόσιας πολιτικής και της υπεράσπισης, αφιερώνοντας δεκαετίες στην προώθηση ζητημάτων σημαντικών για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την ευρύτερη ελληνοαμερικανική κοινότητα.

«Ο πατέρας μου είναι θρύλος», είπε ο Μανάτος. «Όχι μόνο στην ελληνοαμερικανική κοινότητα, αλλά και στην Ουάσινγκτον. Η δέσμευσή του να βοηθήσει τη χώρα μας, να βοηθήσει την Ελλάδα και την Κύπρο, να βοηθήσει την Εκκλησία: έχει καθορίσει ποιος είμαι».

Αφού αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, όπου σπούδασε πολιτικές επιστήμες και ασχολήθηκε δευτερεύοντα με τις ελληνικές σπουδές, ο Μανάτος εντάχθηκε στην οικογενειακή επιχείρηση και πέρασε 35 χρόνια εργαζόμενος δίπλα στον πατέρα του.

«Ήταν πραγματικά μια ευλογία», είπε. «Είχα την ευκαιρία να δουλεύω δίπλα-δίπλα μαζί του κάθε μέρα».

Γιατί η Ελληνική Πρωτοβουλία;

Μετά από δεκαετίες στις δημόσιες υποθέσεις και στις κυβερνητικές σχέσεις, πολλοί υπέθεσαν ότι η Manatos θα παρέμενε σε αυτή την πορεία επ’ αόριστον.

Αντ’ αυτού, πήρε την απόφαση να γίνει Εκτελεστικός Διευθυντής της Ελληνικής Πρωτοβουλίας.

«Ήταν ένα άλμα πίστης», παραδέχτηκε.

Αυτό που τελικά τον έπεισε ήταν η συνειδητοποίηση ότι το THI αντιπροσώπευε μια μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπίσει αυτό που θεωρεί ως την καθοριστική πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο. Για αυτόν, αυτή η πρόκληση ξεκινά από τα παιδιά του.

«Τα παιδιά μου είναι τέταρτης γενιάς και το ένα τέταρτο Έλληνες», εξήγησε. «Τι σημαίνει για αυτά ο Ελληνισμός; Τι σημαίνει για αυτά η Ορθοδοξία; Αυτή είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζει κάθε ελληνοαμερικανική οικογένεια σήμερα».

Για τον Μανάτο, η διατήρηση του Ελληνισμού δεν αφορά πλέον απλώς τη διατήρηση θεσμών. Πρόκειται για τη δημιουργία αυθεντικών συνδέσεων που βρίσκουν απήχηση στις νεότερες γενιές.

Όπως λέει ο Μανάτος, «Η αποστολή του THI είναι να ενώσει τους Έλληνες σε όλο τον κόσμο σε μια συλλογική δύναμη για τον λαό και το μέλλον της Ελλάδας». Από την ίδρυσή του, το THI έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο σημαντικούς οργανισμούς που υποστηρίζουν οικονομικές ευκαιρίες, επιχειρηματικότητα, κοινωνικές υπηρεσίες και καινοτομία σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς σε όλη την Ελλάδα.

«Ηγείται από τα 42 παγκόσμιας κλάσης μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου μας, τα οποία δεν είναι μόνο μερικοί από τους πιο επιτυχημένους και φιλάνθρωπους Έλληνες, αλλά και άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, ξεκινώντας από τους Συνιδρυτές μας, Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου και Πρόεδρο Άντριου Λιβέρη και Τζορτζ Στάμας.»

Ωστόσο, ο Manatos σπεύδει να επισημάνει ότι ο αντίκτυπος της THI εκτείνεται πολύ πέρα ​​από την οικονομική υποστήριξη.

Όταν οι οργανισμοί προσεγγίζουν τις THI αναζητώντας χρηματοδότηση, η συζήτηση συχνά δεν ξεκινά με το πόσα χρήματα χρειάζονται, αλλά με το πώς ο οργανισμός μπορεί να γίνει βιώσιμος για το μέλλον.

Αντί να χρηματοδοτεί απλώς προγράμματα επ’ αόριστον, η THI συνεργάζεται με ηγέτες μη κερδοσκοπικών οργανισμών για να βοηθήσει στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων στρατηγικών, στην ενίσχυση των λειτουργιών και στη δημιουργία μοντέλων που επιτρέπουν στους οργανισμούς να συνεχίσουν να έχουν αντίκτυπο πολύ μετά τη λήξη της αρχικής χρηματοδότησης.

«Δεν τους δίνουμε απλώς ψάρια», εξήγησε ο Μανάτος. «Τους βοηθάμε να μάθουν πώς να ψαρεύουν».

Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος της THI ως συνδετικού κρίκου και πόρου.

Ακόμα και όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη χρηματοδότηση, ο οργανισμός βοηθά συχνά τους ηγέτες μη κερδοσκοπικών οργανισμών να εντοπίσουν νέες ευκαιρίες, να οικοδομήσουν σχέσεις και να έχουν πρόσβαση σε εμπειρογνωμοσύνη μέσω του εκτεταμένου δικτύου του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Για τον Manatos, ο στόχος είναι απλός: η δημιουργία διαρκούς αντίκτυπου.

Είτε μέσω άμεσης χρηματοδότησης, καθοδήγησης, στρατηγικής καθοδήγησης είτε μέσω συστάσεων με βασικούς εταίρους, το THI επιδιώκει να ενδυναμώσει τους οργανισμούς ώστε να γίνουν ισχυρότεροι, πιο ανθεκτικοί και τελικά πιο επιτυχημένοι στην εξυπηρέτηση των κοινοτήτων τους.

Αυτή η φιλοσοφία, πιστεύει, αντιπροσωπεύει το μέλλον της φιλανθρωπίας, μιας φιλανθρωπίας που βασίζεται όχι μόνο στη γενναιοδωρία, αλλά και στη συνεργασία, την καθοδήγηση και τον μακροπρόθεσμο μετασχηματισμό.

Φτάνοντας στους Έλληνες που δεν βλέπουμε

Ένα από τα πιο συναρπαστικά θέματα σε όλη τη συνέντευξη ήταν η πεποίθηση του Μανάτου ότι χιλιάδες περήφανοι Ελληνοαμερικανοί παραμένουν αποκομμένοι από τις παραδοσιακές ελληνικές οργανώσεις.

«Μπορεί να μην είναι στην εκκλησία κάθε Κυριακή. Μπορεί να μην μιλούν ελληνικά. Μπορεί να μην παρακολουθούν κάθε συνέδριο», είπε. «Αλλά είναι περήφανοι Έλληνες και θέλουν να γνωρίσουν άλλους περήφανους Έλληνες».

Μέσω του δικτύου New Leaders του THI , έχει γνωρίσει αμέτρητους νέους επαγγελματίες που ευδοκιμούν στους κλάδους τους, αλλά ποτέ δεν είχαν ουσιαστική σύνδεση με την οργανωμένη ελληνοαμερικανική ζωή.

«Ογδόντα τοις εκατό των ανθρώπων σε αυτά τα δωμάτια δεν έχω ξαναδεί», είπε. «Είναι επιτυχημένοι. Είναι παθιασμένοι. Είναι περήφανοι που είναι Έλληνες. Απλώς περίμεναν έναν τρόπο να συνδεθούν».

Αντί να αμφισβητεί το αν κάποιος είναι «αρκετά Έλληνας», ο Manatos πιστεύει ότι η κοινότητα θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ένταξη.

«Θα πρέπει να αναζητούμε ευκαιρίες για να φέρουμε περισσότερους ανθρώπους στην πίστη μας και στην κοινότητά μας, όχι να τους απομακρύνουμε».

Το μέλλον της ελληνοαμερικανικής διασποράς

Ενώ είναι αισιόδοξος, ο Μανάτος δεν αποφεύγει την πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η ελληνοαμερικανική κοινότητα.

Ανησυχεί ότι κάθε γενιά έχει λιγότερους ανθρώπους που ασχολούνται ενεργά με την προώθηση των ελληνικών υποθέσεων, την υποστήριξη της Εκκλησίας και την υπεράσπιση της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ωστόσο, δεν το βλέπει αυτό ως λόγο για απαισιοδοξία, αλλά ως έκκληση για δράση.

«Πρέπει να σταματήσουμε να λέμε στην επόμενη γενιά τι πρέπει να κάνει και να αρχίσουμε να την ρωτάμε τι έχει σημασία για εκείνη».

Πιστεύει ότι οργανισμοί όπως η Ελληνική Πρωτοβουλία, η Ηγεσία των 100, η ​​Εθνική Ελληνική Εταιρεία, η AHEPA, οι Άρχοντες και αμέτρητες τοπικές κοινότητες έχουν όλοι να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια.

Ο στόχος, λέει, δεν είναι απλώς η διατήρηση. Είναι η συμμετοχή . Είναι η βοήθεια προς τους νέους να ανακαλύψουν πώς οι ελληνικές αξίες μπορούν να εμπλουτίσουν τη ζωή τους, να ενδυναμώσουν τις οικογένειές τους και να τους εμπνεύσουν να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο.

Ένα μήνυμα για την τέταρτη γενιά

Καθώς η συζήτησή μας πλησίαζε στο τέλος της, έκανα στον Μανάτο μια τελευταία ερώτηση.

Αν ο παππούς του, ο νεαρός μετανάστης που βοήθησε να ανοίξουν πόρτες για τους Ελληνοαμερικανούς στην Ουάσινγκτον και έγινε ο πρώτος Ελληνοαμερικανός που υπηρέτησε στον Λευκό Οίκο, καθόταν σήμερα στο οικογενειακό τραπέζι με τα δισέγγονά του, τι θα έλεγε στην τέταρτη γενιά για το τι σημαίνει να είσαι Έλληνας, Αμερικανός και Ορθόδοξος;

Η ερώτηση τον συγκίνησε εμφανώς.

«Πρώτα απ ‘όλα», είπε ο Μανάτος, «μου έρχονται δάκρυα στα μάτια όταν το φαντάζομαι αυτό. Είναι ένα όμορφο όνειρο.»

Μετά από μια σύντομη παύση, συλλογίστηκε τις αξίες που καθοδηγούν την οικογένειά του για περισσότερο από έναν αιώνα.

«Νομίζω ότι θα τους υπενθύμιζε πόσο απίστευτα ευλογημένοι είναι που γεννήθηκαν σε μια πίστη και μια κοινότητα που τους περιβάλλει με τα βασικά στοιχεία για μια επιτυχημένη και πλήρη ζωή».

Για τον Manatos, η απάντηση δεν βρίσκεται σε τίτλους, επιτεύγματα ή επαγγελματική επιτυχία.

Βρίσκεται στις διαχρονικές αξίες που γενιές Ελλήνων μεταναστών μετέφεραν μαζί τους στην Αμερική: πίστη, οικογένεια, σκληρή δουλειά, εκπαίδευση, προσφορά και φιλότιμο.

«Όχι μόνο οι πολύτιμες αρχές», συνέχισε, «αλλά και ο τεράστιος μηχανισμός υποστήριξης της Εκκλησίας και της ελληνοαμερικανικής κοινότητας, που θα είναι πάντα εκεί γι’ αυτούς με ουσιαστικούς τρόπους. Νομίζω ότι αυτό θα ήταν το κύριο μήνυμά του».

Από πολλές απόψεις, αυτό το μήνυμα αποτυπώνει την καρδιά της ιστορίας της οικογένειας Μανάτος.

Από έναν νεαρό μετανάστη που έφυγε από την Κρήτη αναζητώντας ευκαιρίες μέχρι τέσσερις γενιές αφιερωμένες στην κοινωνική προσφορά, τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία, η κληρονομιά της οικογένειας δεν έχει ποτέ μετρηθεί αποκλειστικά με βάση τα επιτεύγματα. Έχει μετρηθεί με βάση τις αξίες που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.

Καθώς ο Μάικ Μανάτος βοηθά στην προώθηση της Ελληνικής Πρωτοβουλίας στο επόμενο κεφάλαιό της, δεν συνεχίζει απλώς μια οικογενειακή παράδοση.

Βοηθά να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές γενιές θα κατανοήσουν το εξαιρετικό δώρο που έχουν κληρονομήσει και την ευθύνη που το συνοδεύει.

Πάνω από έναν αιώνα αφότου ένας νεαρός Έλληνας μετανάστης έφτασε στην Αμερική με ένα όνειρο, η φλόγα του Ελληνισμού συνεχίζει να καίει λαμπρά, φωτίζοντας το μονοπάτι για τις επόμενες γενιές.