Γράφει η Μαριάννα Αποστόλου, μέλος της Επιτροπής και Πρόεδρος του Ε. ΠΟ.Σ Κρηνίτσας
Η αναβίωση του εθίμου των Λαζαρίνων 2026 στα Τρίκαλα αποτέλεσε μια ξεχωριστή πολιτιστική δράση που έφερε στο προσκήνιο τη δύναμη της παράδοσης μέσα στη σύγχρονη εποχή. Με πρωτοβουλία του Δήμου Τρικκαίων, εκατοντάδες παιδιά συμμετείχαν ενεργά σε μια εκδήλωση γεμάτη χρώμα, μουσική και συμβολισμούς της άνοιξης.
Την παραμονή της γιορτής, οι Λαζαρίνες ξεχύνονταν στα χωράφια έξω από τα χωριά για να μαζέψουν λουλούδια που με αυτά θα στόλιζαν το καλαθάκι τους την άλλη μέρα ντυμένες με τοπικές ενδυμασίες φορώντας ειδική στολή.
Γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το Λάζαρο και εισέπρατταν μικρό φιλοδώρημα, χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα. Σε πολύ λίγες περιοχές της χώρας τραγουδιούνται σήμερα τα Λαζαριάτικα κάλαντα. Τα λόγια του τραγουδιού άλλοτε αναφέρονται στην ανάσταση του Λαζάρου και είναι συνήθως μέτρια στιχουργήματα και άλλοτε πάλι αποτελούν παινέματα προσώπων που αγγίζουν τα όρια υψηλής ποιητικής δημιουργίας.
Τα έθιμα του Λαζάρου στα χρόνια της σκλαβιάς είχαν κοινωνική σκοπιμότητα. Στις γυναίκες και ιδίως στα νέα κορίτσια που δεν έβγαιναν συχνά έξω από το σπίτι επειδή τα ήθη της εποχής και ο φόβος της αρπαγής τους από τους Τούρκους τις περιόριζαν, δίνονταν κάποιες ελευθερίες: γίνονταν αλληλογνωριμίες και νυφοδιαλέγματα και σε λίγο καιρό ακολουθούσαν τα προξενιά, τα αρραβωνιάσματα και οι γάμοι!!
Με ιδιαίτερη χαρά θα ήθελα να μοιραστώ την εμπειρία της συμμετοχής μου στη φετινή κριτική επιτροπή του εθίμου των Λαζαρίνων, που αναβίωσε στην πόλη μας με τη φροντίδα της Διεύθυνσης Πολιτισμού, Παιδείας και Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων.
Ήταν η πρώτη φορά που είχα αυτή την τιμητική ευκαιρία και πραγματικά αποτέλεσε για μένα μια ξεχωριστή και βαθιά συγκινητική εμπειρία και θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στην κ. Έφη Λεβέντη, υπεύθυνη για τον διαγωνισμό ‘Λαζαρίνες 2026» , για την τιμητική πρόσκλησή να συμμετάσχω κι εγώ ως εκπρόσωπος της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Τρικάλων στην Επιτροπή για τις Λαζαρίνες 2026 αλλά και προς τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής – την κ. Ελένη Ζιάκα την κ. Παρασκευή Βότσιου, τον κ. Σταύρο Σούλιο για την άψογη συνεργασία και το εξαιρετικό κλίμα που δημιουργήσαμε όλοι μαζί.
Ως μέλος της επιτροπής με συγκίνησε και με κατέπληξε η ζωντάνια, η δημιουργικότητα και το μεράκι των παιδιών που ανέδειξαν με τον πιο όμορφο τρόπο την αξία της διατήρησης των παραδόσεών μας, γεμίζοντας την εκδήλωση με αισιοδοξία και χρώμα.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 2 Απρίλη 2026, την Πέμπτη λίγες ημέρες πριν από το Σάββατο του Λαζάρου όπως γινόταν παλιά στην Πόλη των Τρικάλων. Ο Διαγωνισμός «Λαζαρίνες» έχει πλέον καθιερωθεί ως θεσμός, με πορεία που ξεπερνά την εικοσαετία. Μέσα στα χρόνια, εξελίχθηκε σε μια σημαντική πολιτιστική εκδήλωση που τιμά και αναδεικνύει ένα από τα πιο όμορφα πασχαλινά έθιμα της ελληνικής παράδοσης. Η μακρόχρονη αυτή διοργάνωση δεν αποτελεί απλώς μια γιορτή, αλλά έναν ζωντανό πυρήνα διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Κάθε χρόνο, νέες γενιές συμμετέχουν ενεργά, κρατώντας ζωντανά τα τραγούδια, τα έθιμα και τα σύμβολα των Λαζαρίνων.
Με συνέπεια και αγάπη για την παράδοση, ο διαγωνισμός συνεχίζει να ενώνει την τοπική κοινωνία και να ενισχύει τη συλλογική μνήμη, αποδεικνύοντας πως όταν οι ρίζες παραμένουν ζωντανές, το μέλλον αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία, φιλοξενήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Τρικκαίων «Αθανάσιος Τριγώνης». Ήταν μια πολυπληθής εκδήλωση που συγκέντρωσε περίπου 700 συμμετοχές.
Μικρά Κορίτσια ατομικά ή με το σχολείο τους αλλά και Σύλλογοι, παρουσίες με παραδοσιακές φορεσιές ή κοριτσάκια με τα καινούρια φορεματάκια τους, τραγούδησαν τα Λαζαρίτικα κάλαντα και παρουσίασαν τα στολισμένα καλάθια τους, αναβιώνοντας ένα έθιμο που περνά από γενιά σε γενιά. Παρά τον διαγωνιστικό χαρακτήρα της διοργάνωσης, το ουσιαστικό στοιχείο ήταν η συμμετοχή και η εμπειρία. Η εκδήλωση λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αποδεικνύοντας ότι τα τοπικά έθιμα μπορούν να παραμείνουν ζωντανά όταν αγκαλιάζονται από την κοινωνία.
Ως Πρόεδρος του Επιμορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κρηνιτσας θα αναφέρω λίγα λόγια για την καταγραφή των «Λαζαρίτικων Καλάντων στην Κρηνίτσα Τρικάλων» στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία τους, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας και στη συνοχή της τοπικής κοινότητας.
Οι Λαζαρίνες της Κρηνίτσας παρουσιάστηκαν στην επιτροπή με ωραίο καλάθι στολισμένο με τα απλά λουλουδάκια που εχουν οι «γύφτσες / καλέντουλες» αλλά και με χεριές λεβάντας, ρίγανης, μαϊντανού και δυόσμου, όπως παλιά, ένα καλάθι εντυπωσιακό που μοσχομύριζε και αποτέλεσε κριτήριο για τη συνολική παρουσία τους απέδωσαν με σεβασμό και αυθεντικότητα δύο παραδοσιακά τραγούδια του Λαζάρου, τα οποία είναι εγγεγραμμένα στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Το παρακάτω τραγούδι το αφιέρωναν στην Εκκλησιά
Εκκλησίτσα φουντωτή φουντωτή καμαρωτή
πούχεις στην κορφή σταυρό κι στη ρίζα κρύο νερό.
Τόμαθαν κι οι πέρδικες πήγαιναν κι τόπιναν
Έστησα το βρόχι μου, τσάκωσα μια πέρδικα
Σκούζει βάζει η πέρδικα, σώπα – σώπα πέρδικα
Δεν σου κάνω τίποτα κι αν σου κάνω τίποτα
νάχω χίλια κρίματα, χίλια παραδείγματα
του θεού τα κρίματα. Και του χρόνου
Σε σπίτι που έχουν κορίτσι της παντρειάς:
Σι τούτα σπίτια τα ψηλά τα μάρμαρα στρωμένα,
εδώ έχουν κόρη για παντρειά θέλουν να την παντρέψουν,
την τάζουνε του Βασιλιά, την τάζουνε του Ρήγα,
δεν θέλω ιγώ του Βασιλιά δεν θέλω εγώ του Ρήγα,
μόν΄ θέλω το αρχοντόπουλο τ’ αρχοντογεννημένο
Οπού γεννήθηκε εχθές κατάματα στον ήλιο
Τον ήλιο βάζει πρόσωπο και του φεγγάρι αστέρι
Και τον καινούριο αυγερινό κουμπί και δαχτυλίδι. (Και του χρόνου)
Θα ήθελα να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια στις Λαζαρίνες του Επιμορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κρηνίτσας για την εξαιρετική τους παρουσία και την απόσπαση του Α΄ Βραβείου συνολικής παρουσίας αλλά και σε όλες τις Λαζαρίνες που συμμετείχαν στο Διαγωνισμό.
Η συμμετοχή τους δεν αποτελεί μόνο μια καλλιτεχνική εμφάνιση, αλλά και μια ουσιαστική συμβολή στη διατήρηση και διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μέσα από τη φωνή και την παρουσία τους, κρατούν ζωντανό ένα πολύτιμο έθιμο, μεταφέροντάς το με αγάπη στις νεότερες γενιές.
Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλες τις συμμετέχουσες Λιλιπούτειες αλλά και μεγαλύτερες κοπελίτσες για την υπέροχη παρουσία τους!!! για την προσπάθεια και το ήθος τους καθώς και σε όλους τους συντελεστές για τη συνέχεια αυτού του δρώμενου που για δεκαετίες συνεχίζεται. Εύχομαι την αέναη ζωντάνια και συνέχισή του για τη διατήρηση της παράδοσης και της ταυτότητάς μας.
Εύχομαι το Αναστάσιμο φως να λάμψει στις καρδιές μας, χρωματίζοντας με αισιοδοξία τις ζωές μας, Υγεία, Αλληλεγγύη και Επιτυχία σε κάθε μας προσπάθεια! Το Πάσχα αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία επιστροφής στην Αλληλεγγύη και την Ελπίδα!
Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα με υγεία, ειρήνη και χαρά!
