Κ. Μητσοτάκης στον ΟΗΕ: Το διπλό μήνυμα στην Άγκυρα και οι αναφορές στο casus belli και το Κυπριακό

Την Ελλάδα ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας σε μια περιοχή γεωπολιτικών ανατροπών παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα του ΟΗΕ, αναδεικνύοντας παράλληλα τον ενισχυμένο διεθνή ρόλο της χώρας

Σε μια διεθνή συγκυρία γεμάτη πολέμους, γεωπολιτικές ανατροπές και νέες εστίες αβεβαιότητας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ να παρουσιάσει μια Ελλάδα με διαφορετικό διεθνές αποτύπωμα: μια χώρα σταθερότητας, ασφάλειας και ανάπτυξης, που βρίσκεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιοχή αλλά έχει πλέον τη δυνατότητα να λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Η ομιλία του πρωθυπουργού ενώπιον των ηγετών της διεθνούς κοινότητας στη Νέα Υόρκη κινήθηκε σε δύο επίπεδα: από τη μία, αναδείχθηκε η υπεράσπιση των πάγιων εθνικών θέσεων και του διεθνούς δικαίου και, από την άλλη, αναπτύχθηκε η ανάδειξη της Ελλάδας ως χώρας με αυξημένο γεωπολιτικό και οικονομικό βάρος.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξήγησε ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα κράτος που βρίσκεται σε μια δύσκολη γειτονιά, αλλά τα τελευταία χρόνια αποτελεί έναν παράγοντα σταθερότητας μέσα σε αυτήν. Η γεωγραφική θέση της χώρας, που στο παρελθόν συχνά αντιμετωπιζόταν ως πηγή πρόσθετων κινδύνων, παρουσιάστηκε ως στρατηγικό πλεονέκτημα: η Ελλάδα βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η Ευρώπη, η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή και μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, στην ενέργεια, στις νέες υποδομές διασυνδεσιμότητας και στις εμπορικές και ενεργειακές ροές.

Αυτό το στοιχείο επελέγη από τον κ. Μητσοτάκη γιατί η συγκυρία είναι κατάλληλη: η Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο μεγάλων διεθνών εξελίξεων, από τη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία έως τη Λιβύη και τις ευρύτερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αστάθεια σε άλλες περιοχές, όπως το Σουδάν, διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά σύνθετο διεθνές περιβάλλον. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο πρωθυπουργός ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας ως χώρας που επιδιώκει να λειτουργεί με όρους προβλεψιμότητας και σταθερότητας.

Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο της ομιλίας του ήταν το διεθνές δίκαιο, στην περιγραφή του οποίου βρίσκεται το πιο καθαρό μήνυμα της Αθήνας προς το διεθνές ακροατήριο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι οι διαφορές πρέπει να επιλύονται στη βάση των κανόνων που έχουν συμφωνηθεί διεθνώς και ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, ανάλογα με τις επιδιώξεις κάθε χώρας. Η αναφορά αυτή απέκτησε ιδιαίτερο βάρος όταν ο κ. Μητσοτάκης εξειδίκευσε την ομιλία του στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας. Επανέλαβε ότι ο διάλογος με την Άγκυρα πρέπει να συνεχιστεί και ότι η Ελλάδα επιδιώκει σχέσεις καλής γειτονίας, ταυτόχρονα, όμως, έθεσε με σαφήνεια την προϋπόθεση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί αυτός ο διάλογος: τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικότερα στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να επιλυθεί η μοναδική μακροχρόνια διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα μεταξύ των δύο χωρών, δηλαδή η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Πρόκειται για μια πάγια θέση που η ελληνική πλευρά σωστά επιμένει να επαναφέρει σταθερά στις διεθνείς της παρεμβάσεις.

Το μήνυμα προς την Άγκυρα, επομένως, ήταν διπλό. Η Αθήνα εξακολουθεί να αφήνει ανοικτή την πόρτα του διαλόγου, ταυτόχρονα όμως δεν αποδέχεται έναν διάλογο ο οποίος θα διεξάγεται υπό την απειλή χρήσης βίας ή με αμφισβήτηση δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Ο κ.Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ουσιαστικός διάλογος και μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα δεν μπορούν να συνυπάρξουν, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην απειλή πολέμου (casus belli) ως αντίδραση στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων εκ μέρους της χώρας μας.

Με αυτές τις πρωθυπουργικές αναφορές στην ομιλία Μητσοτάκη ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το ελληνοτουρκικό ζήτημα εντάχθηκε σε ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο: η Ελλάδα δεν επιχείρησε να παρουσιάσει τη διαφορά της με την Τουρκία ως μια διμερή αντιπαράθεση δύο χωρών που απλώς έχουν διαφορετικές απόψεις, αντίθετα την έχει εντάξει στο διεθνές θεσμικό σύστημα και στους κανόνες που διέπουν τις σχέσεις των κρατών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα, καθώς της επιτρέπει να συνδέει τις θέσεις της με ένα πλαίσιο αρχών που έχει υιοθετηθεί από τη διεθνή κοινότητα.

Ακόμη μεγαλύτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στο Κυπριακό. Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως επισήμανε, το ζήτημα εξακολουθεί να αποτελεί δοκιμασία για την αξιοπιστία του ίδιου του ΟΗΕ και για την εφαρμογή των αποφάσεών του. Η αναφορά αυτή δεν είχε μόνο ιστορικό χαρακτήρα, αλλά παράλληλα εντάχθηκε στην επιχειρηματολογία Μητσοτάκη για την ανάγκη υπεράσπισης των διεθνών κανόνων: εάν οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών αποτελούν τη βάση της διεθνούς νομιμότητας, τότε πρέπει να εφαρμόζονται και στην περίπτωση της Κύπρου.

Ο πρωθυπουργός εξέφρασε παράλληλα τη στήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, με τελικό στόχο την επανένωση της Κύπρου. Έτσι, η Αθήνα επανέφερε το Κυπριακό στο κέντρο της συζήτησης με έναν τρόπο που συνδέει άμεσα την ελληνική και την κυπριακή θέση με το θεσμικό πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Από την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν έλειψε, βεβαίως, η οικονομική διάσταση της ελληνικής προόδου στις μέρες μας. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την πορεία της ελληνικής οικονομίας και των μεταρρυθμίσεων ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η οικονομική ανθεκτικότητα μπορεί να ενισχύσει τη διεθνή θέση μιας χώρας. Ανάπτυξη, επενδύσεις, δημοσιονομικές επιδόσεις, μείωση του δημόσιου χρέους και ψηφιακός μετασχηματισμός παρουσιάστηκαν ως στοιχεία μιας Ελλάδας που έχει αποκτήσει μεγαλύτερες δυνατότητες να επενδύει στην άμυνα, στις υποδομές και στην εξωτερική της παρουσία.

Πρόκειται για μια παράμετρο που συνδέει ουσιαστικά την οικονομική πολιτική με τη γεωπολιτική. Η εικόνα που επιχείρησε να μεταφέρει ο κ. Μητσοτάκης είναι ότι η οικονομική ισχύς αποτελεί πλέον μέρος της εθνικής ισχύος και ότι η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη σταθερότητα της οικονομίας της για να ενισχύσει τη θέση της σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε, τέλος, εκείνο το μέρος της ομιλίας που αφιέρωσε στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η AI δημιουργεί κινδύνους που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με εθελοντική αυτορρύθμιση των ίδιων των εταιρειών. Έθεσε έτσι την ανάγκη ενός ισχυρού ρυθμιστικού πλαισίου και κάλεσε ειδικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αναπτύσσονται τα κορυφαία μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, να αναλάβουν την ευθύνη που αντιστοιχεί στον πρωταγωνιστικό τους ρόλο.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι μια τόσο μεγάλη πρόκληση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς διεθνή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης και της Κίνας. Η επιλογή να αφιερωθεί σημαντικό μέρος της ομιλίας στην τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δική της πολιτική σημασία, καθώς δείχνει ότι η ελληνική παρουσία στον ΟΗΕ δεν περιορίζεται πλέον στα παραδοσιακά ζητήματα εξωτερικής και διεθνούς πολιτικής. Η Αθήνα επιδιώκει να συμμετέχει στη συζήτηση για τις μεγάλες προκλήσεις που θα διαμορφώσουν την επόμενη ημέρα της διεθνούς οικονομίας και κοινωνίας.

Συνολικά, η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ είχε συγκεκριμένη επιδίωξη: η Ελλάδα παρουσιάζεται ως χώρα σταθερότητας σε μια περιοχή αστάθειας και ως χώρα ανάπτυξης σε έναν κόσμο οικονομικών και γεωπολιτικών ανατροπών. Το διεθνές δίκαιο αποτέλεσε το θεσμικό πλαίσιο, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό το άμεσο εθνικό ενδιαφέρον, ενώ η οικονομία, η ενέργεια, η ναυτιλία, οι υποδομές και η τεχνητή νοημοσύνη διεύρυναν το πεδίο της ελληνικής παρουσίας.

Το πολιτικό μήνυμα της ομιλίας ήταν μια Ελλάδα που επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, την οικονομική της πορεία και το δίκτυο των διεθνών σχέσεών της για να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο στις εξελίξεις. Σε μια Μεσόγειο που παραμένει ευαίσθητη και σε έναν κόσμο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται γρήγορα, η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει τη σταθερότητα, την αξιοπιστία και την οικονομική ανθεκτικότητα βασικά στοιχεία της διεθνούς της ταυτότητας.

Η Ελλάδα, είπε με την ομιλία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν εμφανίζεται στη διεθνή σκηνή μόνο για να καταθέσει τις διαφωνίες και τις ανησυχίες της, αλλά και για να παρουσιάσει και το δικό της θετικό γεωπολιτικό κεφάλαιο, ως πυλώνας ασφάλειας, ενεργειακός και οικονομικός κόμβος και σταθερός ευρωπαϊκός εταίρος στην Ανατολική Μεσόγειο κι ευρύτερα.

imerisia.gr