Ζούμε σε μια εποχή όπου οι κρίσεις δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά κανόνα. Οικονομικές αναταράξεις, γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακή αβεβαιότητα, κλιματική αστάθεια. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πραγματική δύναμη μιας χώρας δεν αποτυπώνεται μόνο από προσωρινούς δείκτες ανάπτυξης, αλλά σε κάτι πιο ουσιαστικό: στο αν μπορεί να σταθεί όρθια όταν δοκιμάζεται.
Αυτό είναι η ανθεκτικότητα. Και δεν είναι θεωρητικός όρος ούτε τεχνική έννοια. Είναι πολιτική επιλογή με άμεσο κοινωνικό αποτύπωμα.
Η Ελλάδα, δυστυχώς, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αδυναμίες που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Για χρόνια επικράτησε μια λογική εύκολης προσαρμογής: περισσότερη εξάρτηση, λιγότερη παραγωγή, περισσότερη κατανάλωση, λιγότερος στρατηγικός σχεδιασμός.
Η αλήθεια είναι ότι η χώρα δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα συνεκτικό σύστημα ανθεκτικότητας.
Στην οικονομία, η παραγωγική βάση παραμένει πιο αδύναμη από όσο θα έπρεπε. Ο πρωτογενής τομέας δεν στηρίζεται με τη σταθερότητα και τον σχεδιασμό που απαιτείται, ενώ κρίσιμοι φυσικοί πόροι παραμένουν αναξιοποίητοι ή αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.
Στην ενέργεια, η εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες δημιουργεί ευπάθειες που γίνονται ιδιαίτερα εμφανείς όταν οι διεθνείς συνθήκες αλλάζουν απότομα.
Στην άμυνα, η συζήτηση για αυτονομία δεν μπορεί να περιορίζεται στην προμήθεια εξοπλισμών.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αγορά οπλικών συστημάτων από το εξωτερικό, χωρίς εγχώρια παραγωγή και δυνατότητα υποστήριξης. Η λογική του «αγοράζω από το ράφι» είναι περιορισμένης διάρκειας. Αντίθετα, απαιτείται μια στρατηγική ανάπτυξης, συμπαραγωγής και μεταφοράς τεχνογνωσίας, ώστε η εγχώρια αμυντική βιομηχανία να αποτελέσει βασικό πυλώνα της εθνικής ασφάλειας και της οικονομίας.
Αλήθεια πόσες ημέρες πολέμου θα αντέξει η Ελλάδα χωρίς εγχώρια παραγωγή οπλικών συστημάτων” ; Ποια είναι η επιχειρησιακή αντοχή της χώρας”;
Ιδιαίτερα για τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, η ανθεκτικότητα αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό χαρακτηριστικό. Δεν αφορά μόνο τον εξοπλισμό ή την τεχνολογία, αλλά και το ανθρώπινο δυναμικό, την εκπαίδευση, την οργάνωση και την ψυχολογική ετοιμότητα.
Ο σύγχρονος υπαξιωματικός και αξιωματικός καλείται να λειτουργεί σε συνθήκες αβεβαιότητας, να λαμβάνει αποφάσεις υπό πίεση και να διατηρεί υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας σε κάθε σενάριο.
Η διασύνδεση της έρευνας, των πανεπιστημίων και της παραγωγής μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη σύγχρονων τεχνολογιών, ενισχύοντας την αυτονομία της χώρας. Αυτό όμως θέλει σχέδιο και πολιτική βούληση.
Ένα άλλο κρίσιμο πεδίο είναι το κοινωνικό κράτος.
Γιατί η ανθεκτικότητα δεν αφορά μόνο την οικονομία ή την άμυνα. Αφορά ένα σύστημα υγείας που αντέχει στην πίεση, μια δημόσια παιδεία που μειώνει ανισότητες και δίνει πραγματικές ευκαιρίες, και μια κοινωνία που δεν διαρρηγνύεται μπροστά στην πρώτη μεγάλη δυσκολία.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της σοσιαλδημοκρατικής προσέγγισης:
ότι η ισχύς μιας χώρας δεν είναι μόνο θέμα αγοράς, αλλά και αποτέλεσμα ενός ισχυρού, λειτουργικού και δίκαιου κράτους.
Η αγορά από μόνη της δεν παράγει ανθεκτικότητα. Όμως ούτε ένα κράτος χωρίς αποτελεσματικότητα μπορεί να το κάνει. Η ισορροπία είναι το ζητούμενο: ένα κράτος που σχεδιάζει, προστατεύει και επενδύει, και μια οικονομία που παράγει και καινοτομεί.
Η Ελλάδα έχει όλα τα στοιχεία για να το πετύχει. Έχει μορφωμένο ανθρώπινο δυναμικό, γεωγραφική θέση, επιστημονικό υπόβαθρο και παραγωγικές δυνατότητες.
Αυτό που λείπει δεν είναι οι δυνατότητες, αλλά η σταθερή πολιτική κατεύθυνση που θα τα συνδέσει σε ένα ενιαίο σχέδιο.
Η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται με αποσπασματικά μέτρα ούτε με ευκαιριακές πολιτικές. Χτίζεται με συνέπεια, με επένδυση στο δημόσιο συμφέρον και με στρατηγική που κοιτάζει πέρα από τον εκλογικό κύκλο.
Η Ελλάδα πρέπει να περάσει από τη διαχείριση της συγκυρίας στη λογική της προοπτικής.
Από την εξάρτηση στην παραγωγή. Από την ευαλωτότητα στη σταθερότητα.
Γιατί στο τέλος, το πραγματικό στοίχημα είναι η αντοχή της κοινωνίας και της χώρας μέσα στον χρόνο.
Και αυτή η αντοχή είναι βαθιά πολιτική υπόθεση.
Γεώργιος Κυλινδρής
Συνταγματάρχης ΤΘ ε.α
Πρώην Γενικός Γραμματέας ΣΑΣΜΥ
Εκλεγμένος Σύνεδρος ΠΑΣΟΚ – Τοπική Οργάνωση Βόλου
