Αγριογούρουνα εκτός ελέγχου: Τι συντηρεί την πληθυσμιακή έκρηξη και τι δεν κάνει η Πολιτεία

Από τις απαγορευμένες ζώνες θήρας και τις ανεξέλεγκτες διασταυρώσεις μέχρι την έλλειψη οργανωμένων παρεμβάσεων, οι παράγοντες που τροφοδοτούν το πρόβλημα και τα μέτρα που παραμένουν ζητούμενα

Η αύξηση του υπερπληθυσμού αγριογούρουνων σε πολλές περιοχές της Ελλάδας προκαλεί ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία, με τις ζημιές στις αγροτικές καλλιέργειες, τα τροχαία ατυχήματα και την εμφάνισή τους μέσα σε κατοικημένες περιοχές να αναδεικνύουν τις διαστάσεις του προβλήματος.

Καταφύγια άγριας ζωής, περιαστικές ζώνες, υβριδισμός και απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού συνθέτουν ένα σύνθετο ζήτημα, για το οποίο η Πολιτεία καλείται να δώσει ουσιαστικές λύσεις.

Η συνεχής αύξηση των πληθυσμών αγριόχοιρου σε πολλές περιοχές της χώρας δεν αποτελεί πλέον μόνο κυνηγετικό ή περιβαλλοντικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που επηρεάζει την αγροτική παραγωγή, την οδική ασφάλεια, τη δημόσια υγεία, την βιοποικιλότητα και την καθημερινότητα των κατοίκων σε περιαστικές και αστικές περιοχές.

Παρά τις σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλουν χιλιάδες κυνηγοί σε εθελοντική βάση, η πραγματικότητα δείχνει ότι η διαχείριση του προβλήματος δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε αυτούς. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός με στοχευμένες παρεμβάσεις από την Πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς.

Οι κυνηγοί αποτελούν σήμερα τον βασικότερο παράγοντα ελέγχου των πληθυσμών αγριόχοιρου, όμως υπάρχουν αντικειμενικοί περιορισμοί. Μεγάλο μέρος των πληθυσμών έχει εγκατασταθεί σε περιοχές όπου η θήρα απαγορεύεται ή είναι εξαιρετικά δύσκολη, ενώ πολλοί αγριόχοιροι βρίσκουν καταφύγιο σε περιαστικές και αστικές ζώνες, όπου αναπαράγονται σχεδόν ανεμπόδιστα.

Παράλληλα, η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών έχει περιορίσει τη δυνατότητα πολλών κυνηγών να μετακινούνται σε απομακρυσμένες περιοχές για συστηματική θήρα, ενώ το αυξημένο κόστος καυσίμων, εξοπλισμού και συντήρησης καθιστά ακόμη δυσκολότερη την εντατική συμμετοχή.

Οι περιαστικές ζώνες και τα καταφύγια γίνονται εστίες αναπαραγωγής

Σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η ανάγκη στοχευμένης διαχείρισης στις περιοχές υψηλής συγκέντρωσης, ειδικά εκεί όπου οι αγριόχοιροι έχουν εγκατασταθεί κοντά σε κατοικημένες ζώνες.

Χωρίς ειδικά προγράμματα απομάκρυνσης ή ελέγχου πληθυσμών, χωρίς άμεση παρέμβαση σε εστίες αναπαραγωγής και χωρίς συστηματική καταγραφή και παρακολούθηση της εξάπλωσης, οι περιοχές αυτές λειτουργούν ουσιαστικά ως «φυτώρια» που τροφοδοτούν συνεχώς νέους πληθυσμούς.

Επιπλέον, σε αρκετές περιπτώσεις τα καταφύγια άγριας ζωής έχουν εξελιχθεί σε χώρους μόνιμης συγκέντρωσης και αναπαραγωγής αγριόχοιρων, χωρίς επαρκή διαχειριστική παρέμβαση.

Αυτό δημιουργεί στρεβλώσεις στον πληθυσμό και επιβαρύνει συνολικά το πρόβλημα, γεγονός που επιβάλλει επανεξέταση της αποτελεσματικότητας και της διαχείρισης τέτοιων περιοχών, όπου χρειάζεται.

Υβρίδια, ανθρώπινες παρεμβάσεις και απουσία κεντρικού σχεδιασμού

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η παρουσία υβριδίων και ημιελεύθερων χοίρων. Η ανεπαρκής εποπτεία εκτροφών και η διαφυγή ζώων συνεχίζει να οδηγεί σε διασταυρώσεις με άγριους πληθυσμούς, με αποτέλεσμα ζώα με αυξημένη αναπαραγωγική ικανότητα και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, που ενισχύουν την πληθυσμιακή έκρηξη αντί να τη συγκρατούν.

Η διαχείριση του προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στον εθελοντισμό των κυνηγών. Η Πολιτεία οφείλει να τους αντιμετωπίζει ως συνεργάτες, με ουσιαστική υποστήριξη, καλύτερο συντονισμό με τις υπηρεσίες και δυνατότητα συμμετοχής σε οργανωμένα προγράμματα διαχείρισης.

Παράλληλα, απαιτούνται κίνητρα, κάλυψη μέρους του κόστους δράσεων και καλύτερη οργάνωση των παρεμβάσεων σε περιοχές με έντονο πρόβλημα.

Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζει και η ανθρώπινη συμπεριφορά. Η συστηματική παροχή τροφής σε αγριόχοιρους κοντά σε οικισμούς ενισχύει την εξοικείωσή τους με τον άνθρωπο, αυξάνει την παραμονή τους σε περιαστικές περιοχές και συμβάλλει άμεσα στην αύξηση των ζημιών και των κινδύνων, όπως τα τροχαία ατυχήματα. Ο αγριόχοιρος πρέπει να παραμένει άγριο ζώο στο φυσικό του περιβάλλον και όχι να εξοικειώνεται με το ανθρώπινο περιβάλλον.

Η ανάγκη για ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης και ουσιαστικές παρεμβάσεις

Ο υπερπληθυσμός των αγριόχοιρων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα ούτε με μεταφορά της ευθύνης μόνο σε μία ομάδα.

Απαιτείται συνδυασμός στοχευμένων παρεμβάσεων, ελέγχου των υβριδίων, αναθεώρησης όπου απαιτείται του ρόλου των καταφυγίων, οργανωμένης συμμετοχής των κυνηγών και σοβαρής ενημέρωσης της κοινωνίας, ώστε να υπάρξει πραγματική και μακροπρόθεσμη μείωση του προβλήματος.

kynigesia.gr