Έρχονται αλλαγές στην εκπαίδευση: Τα 5 βασικά σημεία που θα δουν μαθητές και γονείς

Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού δημοσίευσε ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με το σχέδιο νόμου για την Α.Σ.Π.Τ., που αφορά την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, τη σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, καθώς και το πλαίσιο λειτουργίας των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής και Μουσικής Εκπαίδευσης, μαζί με άλλες σχετικές ρυθμίσεις.

Α. Α.Σ.Π.Τ. και καλλιτεχνική εκπαίδευση

1. Τι είναι η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.);

Η Α.Σ.Π.Τ. είναι νέο, πλήρως αυτοδιοικούμενο Α.Ε.Ι. ειδικού σκοπού, το οποίο εντάσσεται στο σύστημα της ανώτατης εκπαίδευσης και παρέχει πανεπιστημιακού επιπέδου σπουδές στα πεδία της δραματικής τέχνης, της ορχηστικής τέχνης και της μουσικής τέχνης. Η βασική επιλογή του νόμου είναι σαφής. Οι παραστατικές τέχνες αποκτούν πλέον σταθερή πανεπιστημιακή στέγη, με πρώτο, δεύτερο και τρίτο κύκλο σπουδών, ερευνητική διάσταση και ενιαίο θεσμικό πλαίσιο ποιότητας.

2. Ποιο πρόβλημα έρχεται να επιλύσει το νομοσχέδιο;

Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει μια διαχρονική θεσμική εκκρεμότητα. Μέχρι σήμερα, το πεδίο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης χαρακτηριζόταν από αποσπασματικούς κανόνες, ασαφή διαβάθμιση τίτλων, άνιση μεταχείριση μεταξύ κλάδων και ελλιπή σύνδεση με την ανώτατη εκπαίδευση και το Δημόσιο. Η παρέμβαση επιδιώκει να κλείσει αυτό το κενό συνολικά, τόσο με την ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. όσο και με την αναδιάρθρωση της ανώτερης καλλιτεχνικής και μουσικής εκπαίδευσης.

3. Πώς οργανώνεται η Α.Σ.Π.Τ. και ποια είναι η σχέση της με τους υφιστάμενους φορείς;

Η Α.Σ.Π.Τ. οργανώνεται ως ενιαίο Α.Ε.Ι. με Σχολή και Τμήματα, τα οποία φέρουν ονομασία συνδεδεμένη με τους πέντε δημόσιους φορείς του πεδίου. Η επιλογή αυτή δεν σημαίνει κατάργηση των φορέων. Σημαίνει ότι το αντικείμενο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης ανασυγκροτείται σε πανεπιστημιακή βάση, ενώ οι φορείς διατηρούν θεσμική και λειτουργική συνέχεια και συνδέονται οργανικά με τη νέα Σχολή μέσω της ίδιας της δομής της, της εκπροσώπησής τους στα όργανα και των προγραμματικών συμβάσεων.

4. Γιατί επιλέγεται η οργανική σύνδεση με τους πέντε φορείς από τους οποίους προέρχονται τα τμήματα;

Διότι η Α.Σ.Π.Τ. δεν συγκροτείται ως αποκομμένο ίδρυμα, αλλά πάνω στην ιστορία, στην εκπαιδευτική εμπειρία και στην καλλιτεχνική τεχνογνωσία των πέντε δημόσιων φορέων.

Αυτό αποτυπώνεται τόσο στην ονομασία των Τμημάτων όσο και στις προγραμματικές συμβάσεις, στη συμμετοχή στα όργανα και στη μεταβατική αξιοποίηση υποδομών. Έτσι, η

[20032026] μετάβαση σε ανώτατο επίπεδο δεν γίνεται με θεσμικό κενό, αλλά με συνέχεια και

λειτουργική βάση. Οι προγραμματικές συμβάσεις είναι ο βασικός μηχανισμός που δίνει ουσιαστικό περιεχόμενο στη σχέση της Α.Σ.Π.Τ. με τους φορείς. Μέσω αυτών ρυθμίζονται η θεσμική και καλλιτεχνική σύνδεση, οι κοινές δράσεις, οι κοινές παραγωγές, οι ερευνητικές συνέργειες, η αξιοποίηση αρχείων και τεχνογνωσίας, οι υποτροφίες και η γνωμοδοτική συμβολή των φορέων σε ζητήματα ειδικής καλλιτεχνικής φύσης. Άρα, η σύνδεση δεν είναι απλά συμβολική, αλλά δομημένη και λειτουργική.

5. Πώς θα είναι λειτουργική η Α.Σ.Π.Τ. από την πρώτη ημέρα;

Το σχέδιο δεν εξαρτά την έναρξη λειτουργίας της Α.Σ.Π.Τ. από την προηγούμενη ολοκλήρωση νέων κτιριακών υποδομών. Προβλέπει μεταβατική χρήση υποδομών των σχολών των υφιστάμενων φορέων, καθώς και δυνατότητα κοινής αξιοποίησης χώρων και εξοπλισμού. Με τον τρόπο αυτό η εφαρμογή αποκτά ρεαλιστικό χαρακτήρα. Η Σχολή μπορεί να ξεκινήσει έγκαιρα και οργανωμένα, χωρίς να μείνει θεσμικά ανενεργή έως ότου ολοκληρωθούν χρονοβόρες κτιριακές προϋποθέσεις.

6. Πώς θα εισάγονται οι φοιτητές στην Α.Σ.Π.Τ.;

Η εισαγωγή δεν γίνεται μέσω του γενικού συστήματος των Πανελλαδικών. Προβλέπεται ειδικό σύστημα εξετάσεων, με υποχρεωτική δια ζώσης εξέταση ή ακρόαση σε καλλιτεχνικές δεξιότητες και συμπληρωματική γραπτή και προφορική δοκιμασία. Η επιλογή αυτή αποτυπώνει μια βασική αρχή του νόμου. Η πρόσβαση στις παραστατικές τέχνες πρέπει να ελέγχει την καλλιτεχνική επάρκεια με τρόπο συμβατό με τη φύση του αντικειμένου και όχι με ένα ενιαίο σύστημα που έχει σχεδιαστεί για διαφορετικά γνωστικά πεδία.

7. Τι ειδικό καθεστώς προβλέπεται για το διδακτικό προσωπικό της Α.Σ.Π.Τ.;

Το νομοσχέδιο δεν μεταφέρει μηχανικά τα συνήθη πανεπιστημιακά κριτήρια σε ένα πεδίο

με ιδιαιτερότητες. Για τα μέλη Δ.Ε.Π. προβλέπεται ειδικό καθεστώς εκλογής και εξέλιξης, το

οποίο συνεκτιμά όχι μόνο τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά και διακεκριμένο

καλλιτεχνικό έργο, επαγγελματική εμπειρία και αυτοδύναμη διδασκαλία. Παράλληλα,

προβλέπεται και Ειδικό Καλλιτεχνικό Προσωπικό, ώστε η Σχολή να μπορεί να αξιοποιεί

εξέχουσες καλλιτεχνικές προσωπικότητες υψηλού κύρους, ακόμη και εκτός της κλασικής

πανεπιστημιακής διαδρομής.

8. Τι αλλάζει συνολικά για τις Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και τις

Ανώτερες Σχολές Μουσικής Εκπαίδευσης;

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στην Α.Σ.Π.Τ. Αναδιαμορφώνει συνολικά το τοπίο της

ανώτερης καλλιτεχνικής και μουσικής εκπαίδευσης. Οι σχολές αποκτούν σαφέστερη θεσμική

ταυτότητα, η εποπτεία τους μεταφέρεται στο Υπουργείο Παιδείας, οργανώνεται πιο καθαρά

το πλαίσιο σπουδών και λειτουργίας τους και το σύστημα αποκτά μεγαλύτερη κανονιστική

[20032026]

συνοχή. Η μεταβολή αυτή είναι ουσιώδης, διότι εντάσσει την καλλιτεχνική εκπαίδευση στον

φυσικό χώρο της εκπαιδευτικής πολιτικής.

9. Τι σημαίνει το νέο πλαίσιο για τους τίτλους σπουδών και την ακαδημαϊκή συνέχεια

των αποφοίτων;

Οι τίτλοι των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και των Ανώτερων Σχολών

Μουσικής Εκπαίδευσης κατατάσσονται στο επίπεδο 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων,

ενώ οι προϋφιστάμενοι τίτλοι αναγνωρίζονται σύμφωνα με τις ειδικές προβλέψεις του

νόμου. Το κρίσιμο όμως δεν είναι μόνο η διαβάθμιση. Είναι ότι θεσπίζονται σαφείς

ακαδημαϊκοί διάδρομοι συνέχειας προς το επίπεδο 6, είτε μέσω κατατάξεων σε Α.Ε.Ι. είτε

μέσω ειδικών τετραεξαμηνιαίων προγραμμάτων που μπορούν να προσφέρονται από το

Ε.Α.Π. με πιστοποίηση από την ΕΘ.Α.Α.Ε. Άρα, για πρώτη φορά δεν ορίζεται μόνο η θέση των τίτλων, αλλά και η θεσμική διαδρομή εξέλιξής τους.

10. Τι σημαίνει στην πράξη η κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (ΚΕ) για την

πρόσβαση στο Δημόσιο;

Η θέσπιση της κατηγορίας ΚΕ δίνει για πρώτη φορά καθαρή διοικητική θέση στους τίτλους

της ανώτερης καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Η κατηγορία αυτή λειτουργεί ως διακριτή

κατηγορία προσόντων διορισμού και πρόσληψης για αμιγώς καλλιτεχνικό ή εκπαιδευτικό

έργο και αντιστοιχίζεται μισθολογικά και υπηρεσιακά με την ΤΕ, χωρίς να εισάγεται

ιεραρχική υπεροχή. Επιπλέον, διατηρείται η πρόβλεψη ότι το δίπλωμα ή πτυχίο ανώτερης

καλλιτεχνικής εκπαίδευσης μπορεί να αποτελεί και τυπικό προσόν για θέσεις ΤΕ, όταν η

οικεία διάταξη απαιτεί πτυχίο οποιουδήποτε Τ.Ε.Ι. Αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία,

διότι διευρύνει τη διοικητική αξιοποίηση των σχετικών τίτλων πέρα από τα στενά αμιγώς

καλλιτεχνικά καθήκοντα.

11. Γιατί η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. είναι θεσμική τομή;

Διότι με την Α.Σ.Π.Τ. οι παραστατικές τέχνες εντάσσονται για πρώτη φορά σε πλήρες

πανεπιστημιακό πλαίσιο, με σαφή ακαδημαϊκή αποστολή, δυνατότητα οργάνωσης πρώτου,

δεύτερου και τρίτου κύκλου σπουδών, ανάπτυξη έρευνας και παιδαγωγικής εξειδίκευσης.

Άρα, η μεταρρύθμιση δεν εξαντλείται στην αναβάθμιση μιας υφιστάμενης δομής, αλλά

αλλάζει τη θέση ολόκληρου του πεδίου στον εθνικό ακαδημαϊκό χάρτη.

12. Πώς δημιουργούνται ακαδημαϊκοί διάδρομοι για τις καλλιτεχνικές και μουσικές

σπουδές;

Το νομοσχέδιο επιχειρεί για πρώτη φορά να αντιμετωπίσει με συστηματικό τρόπο το ζήτημα της διαπερατότητας μεταξύ διαφορετικών βαθμίδων καλλιτεχνικής και μουσικής

εκπαίδευσης. Η βασική επιλογή είναι ότι δεν αρκείται σε μια στατική κατάταξη τίτλων, αλλά

δημιουργεί θεσμικές διαδρομές ακαδημαϊκής συνέχειας προς το επίπεδο 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων.

Πρώτον, ως προς την ίδια την Α.Σ.Π.Τ., προβλέπεται δυνατότητα κατάταξης πτυχιούχων, με απόφαση της Συγκλήτου μετά από γνώμη των οικείων Τμημάτων, σύμφωνα με το ειδικό καθεστώς που εφαρμόζεται για το ίδρυμα. Αυτό σημαίνει ότι απόφοιτοι που διαθέτουν ήδη σχετικό εκπαιδευτικό υπόβαθρο μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στα Τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. μέσω διαδικασίας ακαδημαϊκά οργανωμένης και όχι με τρόπο άτυπο ή εξαιρετικό.

Δεύτερον, γενικότερα για τους αποφοίτους των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και των Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης, ο νόμος αναγνωρίζει ρητάτη δυνατότητα συμμετοχής σε κατατακτήριες εξετάσεις προς τα Α.Ε.Ι. Η ρύθμιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι εντάσσει τους τίτλους αυτούς σε θεσμικά αναγνωρίσιμη ακαδημαϊκή διαδρομή συνέχειας και δεν τους αφήνει σε καθεστώς εκπαιδευτικού αδιεξόδου.

Τρίτον, και αυτό είναι το πιο ουσιώδες νέο στοιχείο, προβλέπεται η δυνατότητα να οργανώνονται ειδικά προγράμματα σπουδών στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, διάρκειας δύο ή τεσσάρων εξαμήνων, τα οποία μπορούν να οδηγούν σε πρόσβαση στο επίπεδο 6, υπό την προϋπόθεση πιστοποίησης από την ΕΘ.Α.Α.Ε. Η πρόβλεψη αυτή είναι κρίσιμη, διότι δημιουργεί μια εναλλακτική και θεσμικά ασφαλή οδό ακαδημαϊκής αναβάθμισης, χωρίς να καταφεύγει σε αυτόματες ή οριζόντιες εξισώσεις τίτλων.

Συνεχίστε την ανάγνωση στα tanea.gr