Γράφει η ερευνήτρια /κοινωνιολόγος και συγγραφέας, Ιωάννα Χαρμπέα
Κάθε χρόνο, χιλιάδες μαθητές στην Ελλάδα μεγαλώνουν με την ίδια φράση να επαναλαμβάνεται γύρω τους:
«Οι Πανελλήνιες θα κρίνουν το μέλλον σου».
Μια πρόταση που μοιάζει αθώα, αλλά συχνά μετατρέπεται σε ένα τεράστιο ψυχολογικό βάρος. Η κοινωνία, το σχολείο, πολλές φορές ακόμη και η οικογένεια, παρουσιάζουν τις εξετάσεις ως τη μοναδική πύλη προς την επιτυχία. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.
Οι Πανελλήνιες είναι μια σημαντική δοκιμασία. Δεν είναι όμως η ζωή ολόκληρη. Δεν είναι η αξία ενός ανθρώπου. Και σίγουρα δεν αποτελούν το τέλος ή την αρχή όλων.
Από κοινωνική και επιστημονική σκοπιά, η υπερβολική πίεση προς τα παιδιά μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες: άγχος, κρίσεις πανικού, κατάθλιψη, απομόνωση, ακόμη και αυτοκαταστροφικές σκέψεις. Σύμφωνα με έρευνες της παιδοψυχολογίας, όταν ένας έφηβος νιώθει ότι η αποτυχία στις εξετάσεις ισοδυναμεί με προσωπική αποτυχία, τότε το άγχος παύει να είναι δημιουργικό και γίνεται επικίνδυνο.
Οι γονείς συχνά πιέζουν επειδή φοβούνται για το μέλλον των παιδιών τους. Θέλουν να τα δουν ασφαλή, επιτυχημένα και ευτυχισμένα. Όμως η συνεχής πίεση, οι συγκρίσεις και οι υπερβολικές απαιτήσεις δημιουργούν το αντίθετο αποτέλεσμα. Ένα παιδί που μεγαλώνει με φόβο, δεν μαθαίνει να εξελίσσεται· μαθαίνει να φοβάται την αποτυχία.
Η αλήθεια είναι πως η επιτυχία στη ζωή δεν έχει μία μόνο διαδρομή. Υπάρχουν άνθρωποι που απέτυχαν στις Πανελλήνιες και αργότερα διέπρεψαν στην επιστήμη, στην τέχνη, στην επιχειρηματικότητα ή στην κοινωνική προσφορά. Υπάρχουν νέοι που άλλαξαν δρόμο, σπούδασαν αργότερα, βρήκαν άλλο επάγγελμα ή δημιούργησαν κάτι εντελώς δικό τους.
Η κοινωνία οφείλει να σταματήσει να μετρά την ανθρώπινη αξία με βαθμούς.
Ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα τραγικά περιστατικά που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, είναι απαραίτητο να μιλήσουμε ανοιχτά για την ψυχική υγεία των μαθητών. Καμία εξέταση δεν αξίζει περισσότερο από μια ανθρώπινη ζωή. Κανένα αποτέλεσμα δεν πρέπει να οδηγεί ένα παιδί στην απελπισία ή στην αίσθηση ότι «τελείωσαν όλα».
Η αυτοκτονία δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Συνήθως προηγούνται βαθιά μοναξιά, φόβος, εσωτερική πίεση και η αίσθηση ότι δεν υπάρχει διέξοδος. Για αυτό είναι σημαντικό οι μαθητές να νιώθουν ότι μπορούν να μιλήσουν. Να ξέρουν ότι μια αποτυχία δεν τους καθορίζει. Ότι πάντα υπάρχει δεύτερη ευκαιρία, διαφορετικός δρόμος, νέα αρχή.
Οι γονείς χρειάζεται να ακούνε περισσότερο και να πιέζουν λιγότερο. Να στηρίζουν τα παιδιά τους ανεξάρτητα από βαθμούς και σχολές. Να τους θυμίζουν ότι η αγάπη δεν εξαρτάται από την επιτυχία.
Και οι μαθητές πρέπει να θυμούνται κάτι πολύ σημαντικό:
Οι Πανελλήνιες είναι μία στιγμή της ζωής. Όχι ολόκληρη η ζωή.
Η πραγματική επιτυχία δεν βρίσκεται μόνο σε ένα πανεπιστήμιο. Βρίσκεται στην ψυχική ισορροπία, στην αυτογνωσία, στην επιμονή, στην ανθρωπιά και στη δυνατότητα να συνεχίζεις, ακόμη κι όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως το περίμενες.
Γιατί η ζωή δεν τελειώνει σε μια αίθουσα εξετάσεων.
Εκεί, ίσως, απλώς αρχίζει ένα νέο σκαλοπάτι. Μείνετε κοντά στην ψυχολογία των παιδιών σας.
