Η ιατρική δεν χωρά εκπτώσεις: Οι Ιατρικοί Σύλλογοι οφείλουν να προστατεύσουν την κοινωνία

Με αφορμή το θάνατο του αγαπημένου Μαζωνάκη…

Γράφει η Ιωάννα Χαρμπέα/κοινωνιολόγος 

Η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη πρέπει να γίνει αφορμή για ένα γενναίο ξεκαθάρισμα στον χώρο της υγείας — όχι με καταδίκες χωρίς αποδείξεις, αλλά με αυστηρό έλεγχο, επιστημονική ευθύνη και μηδενική ανοχή στην αυθαιρεσία.

Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη δεν είναι απλώς ένα ακόμη τραγικό περιστατικό που θα περάσει από την επικαιρότητα. Είναι μια υπόθεση που θέτει ένα πολύ ευρύτερο και εξαιρετικά σοβαρό ερώτημα: ποιος και με ποια επιστημονική, επαγγελματική και θεσμική νομιμοποίηση έχει δικαίωμα να παρεμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα και να πραγματοποιεί εξειδικευμένες ιατρικές πράξεις;

Τα ακριβή αίτια του θανάτου και το αν προκύπτει οποιαδήποτε ευθύνη συγκεκριμένων προσώπων είναι αντικείμενο της ιατροδικαστικής και δικαστικής έρευνας. Δεν μπορεί κανείς να προδικάσει την απάντηση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Πολιτεία, οι Ιατρικοί Σύλλογοι και η ίδια η ιατρική κοινότητα πρέπει να περιμένουν παθητικά.

Αντιθέτως, τώρα είναι η στιγμή του ελέγχου.

Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δημοσιευμένα στοιχεία, ο γνωστός τραγουδιστής βρισκόταν σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, όπου φέρεται να επρόκειτο να υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση, πριν υποστεί ανακοπή και μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Ο υπουργός Υγείας έχει ήδη ζητήσει έλεγχο, ενώ ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έκτακτος έλεγχος στον χώρο.

Αυτό είναι το ελάχιστο που πρέπει να γίνει.

Η ζωή δεν είναι πεδίο πειραματισμού

Η ιατρική είναι ένα από τα αυστηρότερα επαγγέλματα στον κόσμο για έναν πολύ απλό λόγο: στα χέρια του γιατρού βρίσκεται η ζωή, η υγεία και η σωματική ακεραιότητα ενός άλλου ανθρώπου.

Δεν υπάρχει χώρος για «περίπου».

Δεν υπάρχει χώρος για «το κάνουμε κι αυτό».

Δεν υπάρχει χώρος για πρακτικές που πραγματοποιούνται χωρίς το κατάλληλο επιστημονικό υπόβαθρο, χωρίς την κατάλληλη υποδομή, χωρίς τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και χωρίς σαφή ευθύνη.

Η εξειδίκευση στην ιατρική δεν δημιουργήθηκε για να υπάρχουν περισσότεροι τίτλοι στις επαγγελματικές κάρτες των γιατρών. Δημιουργήθηκε επειδή η ανθρώπινη υγεία είναι τόσο σύνθετη, ώστε κανένας γιατρός δεν μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του ειδικό επί παντός επιστητού.

Ο καρδιολόγος δεν είναι γαστρεντερολόγος.

Ο γυναικολόγος δεν είναι αιματολόγος.

Ο δερματολόγος δεν είναι πλαστικός χειρουργός.

Ο παθολόγος δεν είναι εντατικολόγος.

Και αυτό δεν αποτελεί υποτίμηση καμίας ειδικότητας. Αποτελεί σεβασμό στην ίδια την επιστήμη.

Όταν η εξειδίκευση μετατρέπεται σε λεπτομέρεια, ο ασθενής κινδυνεύει

Η υπόθεση Μαζωνάκη φέρνει στην επιφάνεια ένα ζήτημα που υπερβαίνει το συγκεκριμένο περιστατικό.

Εάν επιβεβαιωθεί από τις αρμόδιες αρχές ότι πραγματοποιήθηκε εξειδικευμένη ιατρική πράξη από γιατρό που δεν είχε την απαιτούμενη ειδικότητα, εκπαίδευση, πιστοποίηση ή θεσμική αρμοδιότητα, τότε το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή «παρεξήγηση».

Πρέπει να αντιμετωπιστεί θεσμικά.

Γιατί η κοινωνία δεν μπορεί να ακούει μετά από μια τραγωδία ότι «ο γιατρός είναι γιατρός». Όχι. Ο γιατρός είναι επιστήμονας με συγκεκριμένη εκπαίδευση, συγκεκριμένη ειδικότητα και συγκεκριμένα επαγγελματικά όρια.

Η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος δεν αποτελεί λευκή επιταγή για κάθε ιατρική πράξη.

Ακριβώς γι’ αυτό υπάρχουν οι ειδικότητες, οι εξειδικεύσεις, τα πρωτόκολλα, οι επιστημονικές εταιρείες, οι κατευθυντήριες οδηγίες και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί.

«Γιατροί μαϊμού»; Η Πολιτεία οφείλει να ξεχωρίσει την επιστήμη από την αυθαιρεσία

Ο όρος «γιατρός μαϊμού» είναι βαρύς και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αβασάνιστα για οποιονδήποτε γιατρό ελέγχεται ή κατηγορείται.

Υπάρχει όμως ένα πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί: η εικόνα του γιατρού που εμφανίζεται ως ειδικός σε αντικείμενα στα οποία δεν έχει την αντίστοιχη εκπαίδευση ή επάρκεια.

Αυτό πρέπει να σταματήσει.

Όχι επειδή η ιατρική πρέπει να γίνει ένα κλειστό επαγγελματικό κάστρο. Αλλά επειδή ο ασθενής έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποιος τον θεραπεύει, με ποια ειδικότητα, με ποια εκπαίδευση, σε ποιον χώρο και με ποια άδεια.

Και η Πολιτεία έχει υποχρέωση να το διασφαλίζει.

Οι Ιατρικοί Σύλλογοι δεν μπορούν να είναι απλοί θεατές

Η υπόθεση αυτή πρέπει να οδηγήσει σε πανελλαδικό έλεγχο.

Όχι μόνο στο συγκεκριμένο ιατρείο.

Οι Ιατρικοί Σύλλογοι όλης της χώρας πρέπει να εξετάσουν:

ποια ιδιωτικά ιατρεία πραγματοποιούν εξειδικευμένες ιατρικές πράξεις,

αν οι χώροι διαθέτουν την προβλεπόμενη άδεια,

αν διαθέτουν τον απαιτούμενο εξοπλισμό και τις προϋποθέσεις ασφαλείας,

ποιοι γιατροί πραγματοποιούν τις πράξεις,

αν διαθέτουν την απαιτούμενη ειδικότητα και εκπαίδευση,

αν τηρούνται τα επιστημονικά πρωτόκολλα,

αν υπάρχει κατάλληλο προσωπικό για την αντιμετώπιση επιπλοκών,

και κυρίως ποιος έχει την τελική ιατρική ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.

Ο έλεγχος δεν πρέπει να είναι τιμωρητικός για την τιμωρία. Πρέπει να είναι προληπτικός για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Η πλασμαφαίρεση δεν είναι μια απλή αισθητική πράξη

Και εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Η πλασμαφαίρεση —και ειδικότερα η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος— είναι εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία που εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις και απαιτεί κατάλληλες συνθήκες και παρακολούθηση. Τα δημοσιεύματα για την υπόθεση έχουν ήδη αναδείξει ερωτήματα σχετικά με τον χώρο και τις συνθήκες υπό τις οποίες φέρεται να πραγματοποιήθηκε η διαδικασία.

Ακριβώς γι’ αυτό δεν πρέπει η συζήτηση να μετατραπεί σε τηλεοπτικό δικαστήριο.

Πρέπει να γίνει επιστημονική και θεσμική διερεύνηση.

Τι ακριβώς έγινε;

Για ποιο λόγο έγινε;

Ποιος την πραγματοποίησε;

Ποια ήταν η ειδικότητα και η εκπαίδευσή του;

Πού έγινε;

Ήταν ο χώρος νόμιμα αδειοδοτημένος για τη συγκεκριμένη πράξη;

Υπήρχε ο απαιτούμενος εξοπλισμός;

Υπήρχε δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης μιας σοβαρής επιπλοκής;

Τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα;

Και, τελικά, συνδέεται ή όχι η συγκεκριμένη ιατρική πράξη με την ανακοπή και τον θάνατο;

Σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να απαντήσει η επιστήμη και η Δικαιοσύνη.

Να γίνει ξεκαθάρισμα — αλλά με στοιχεία, όχι με ανθρωποφαγία

Η κοινωνία έχει κάθε δικαίωμα να απαιτεί κάθαρση.

Αλλά κάθαρση δεν σημαίνει να καταδικάσουμε κάποιον πριν αποφανθούν οι αρμόδιες αρχές.

Κάθαρση σημαίνει να ελεγχθούν όλοι και όλα.

Να μην προστατευτεί κανείς επειδή είναι γιατρός.

Αλλά και να μην καταδικαστεί κανείς επειδή είναι γιατρός.

Να προστατευτεί ο ασθενής.

Αν διαπιστωθούν παραβάσεις, να επιβληθούν οι προβλεπόμενες κυρώσεις χωρίς εκπτώσεις.

Αν διαπιστωθεί ότι κάποιος άσκησε ιατρική πράξη πέρα από την επιστημονική του επάρκεια ή το θεσμικό του πλαίσιο, να αντιμετωπίσει τις συνέπειες.

Αν διαπιστωθεί ότι κάποιος χώρος λειτουργούσε χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, να κλείσει.

Και αν αποδειχθεί ότι δεν υπήρξε παράβαση, αυτό επίσης πρέπει να ειπωθεί καθαρά.

Αυτό είναι κράτος δικαίου.

Ο θάνατος ενός ανθρώπου πρέπει να γίνει μάθημα για όλους

Ο Γιώργος Μαζωνάκης ήταν ένας άνθρωπος που μπήκε σε έναν χώρο υγείας έχοντας την εμπιστοσύνη ότι βρίσκεται σε ασφαλή χέρια.

Αυτό κάνει κάθε περιστατικό αυτού του είδους ακόμη πιο οδυνηρό.

Γιατί ο ασθενής, όταν μπαίνει σε ένα ιατρείο, δεν μπορεί να ελέγξει μόνος του τα πτυχία, τα πρωτόκολλα, την άδεια λειτουργίας, τον εξοπλισμό και την επιστημονική επάρκεια αυτού που βρίσκεται απέναντί του.

Εμπιστεύεται.

Και αυτή η εμπιστοσύνη είναι ιερή.

Γι’ αυτό και η ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί με εκπτώσεις.

Δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική «αφού είμαι γιατρός, μπορώ να κάνω τα πάντα».

Δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική «έτσι το κάνουμε εδώ».

Δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική «δεν πειράζει, είναι μια απλή πράξη».

Στην ιατρική, μια λάθος εκτίμηση, μια λάθος ένδειξη, μια λάθος επιλογή χώρου ή μια ανεπαρκής αντιμετώπιση μιας επιπλοκής μπορεί να έχει κόστος που δεν διορθώνεται.

Μπορεί να είναι η ίδια η ζωή.

Η ώρα των Ιατρικών Συλλόγων

Οι Ιατρικοί Σύλλογοι όλης της χώρας έχουν τώρα μια ιστορική ευθύνη.

Να προστατεύσουν πρώτα την αξιοπιστία της ίδιας της ιατρικής.

Να απομονώσουν κάθε φαινόμενο αντιεπιστημονικής πρακτικής.

Να ελέγξουν αυστηρά ποιος κάνει τι.

Να απαιτήσουν από την Πολιτεία αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Και να στείλουν ένα καθαρό μήνυμα:

Στην ιατρική δεν υπάρχουν «παραθυράκια» όταν διακυβεύεται η ανθρώπινη ζωή.

Ούτε υπάρχουν εκπτώσεις στην επιστήμη.

Ούτε πρέπει να υπάρχει ανοχή στην αυθαιρεσία.

Και πάνω απ’ όλα, δεν πρέπει να υπάρχει κανένα περιθώριο για επαγγελματίες που, ανεξάρτητα από τον τίτλο που φέρουν, αναλαμβάνουν πράξεις για τις οποίες δεν έχουν την απαιτούμενη επιστημονική επάρκεια.

Η υπόθεση Μαζωνάκη πρέπει να ερευνηθεί μέχρι τέλους.

Όχι μόνο για να αποδοθούν, εφόσον υπάρχουν, οι ευθύνες.

Αλλά για να μη χρειαστεί ποτέ ξανά μια οικογένεια να αναρωτηθεί αν ο άνθρωπός της βρέθηκε πραγματικά στα χέρια ενός επιστήμονα που είχε το δικαίωμα, την εκπαίδευση και την υποδομή να κάνει αυτό που έκανε.

Γιατί στην ιατρική το υπέρτατο αγαθό δεν είναι η επιτυχία μιας θεραπείας. Είναι η ίδια η ζωή.

Και απέναντι στη ζωή, η κοινωνία δικαιούται να απαιτεί το αυτονόητο:

Επιστήμη. Επάρκεια. Έλεγχο. Ευθύνη. Καμία έκπτωση.