Επενδύσεις πάνω στα ερείπια: 16 παλιά στρατόπεδα γίνονται… ΔΕΗ, νοσοκομεία, σπίτια και logistics

Ξεχωρίζουν τρία εμβληματικά έργα, συνολικού κόστους άνω του €1 δισ. – Στο στρατόπεδο Πλέσσα, δίπλα στο Πεντάγωνο, το νέο συγκρότημα της ΔΕΗ, στο Γκόνου το mega logistics center, στο Καρατάσου το νέο Αντικαρκινικό

Διασχίζοντας τη λεωφόρο Μεσογείων, ακριβώς απέναντι από το νοσοκομείο «Σωτηρία», αντικρίζει κανείς ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα εργοτάξια στην Αθήνα. Γερανοί, μπουλντόζες, φορτηγά, συνεργεία μηχανικών, τεχνικών και εργατών δουλεύουν εδώ και καιρό στο φουλ για να κατασκευαστεί στην ώρα του το νέο υπερσύγχρονο βιοκλιματικό κτίριο που θα φιλοξενήσει τις κεντρικές υπηρεσίες της ΔΕΗ.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, στον ίδιο χώρο, περίπου 19 στρεμμάτων, βρισκόταν το στρατόπεδο Αντισυνταγματάρχη Μιχαήλ Πλέσσα. Οι περαστικοί διαπίστωναν με έκπληξη ότι δεν απείχε παρά ελάχιστα από το στρατόπεδο Παπάγου, δηλαδή το Πεντάγωνο. Μόλις ένα οικοδομικό τετράγωνο χωρίζει τις δύο εγκαταστάσεις, κάτι λιγότερο από 150 μέτρα. Στον αριθμό 211 της Μεσογείων το πρώην στρατόπεδο Πλέσσα, στο 227-231 το Πεντάγωνο.

«Φαντάσματα»

Φαινόμενο που μάλλον αποτελούσε κανόνα και όχι εξαίρεση στη χωροταξική διάταξη των στρατοπέδων. Σε μερικές εκατοντάδες μέτρα βρίσκονται ακόμα δύο. Το ενεργό στρατόπεδο Φακίνου στη λεωφόρο Κανελλοπούλου και στη Μεσογείων 96 το πρώην στρατόπεδο Ιλαρχου Νικολάου Βαρύτη, όπου σήμερα διάφορα κτίριά του έχουν μετατραπεί σε ξενώνες φιλοξενίας. Και λίγες εκατοντάδες μέτρα πιο πέρα, στο Γουδή, το στρατόπεδο Νικολάου Ζορμπά, όπου εδρεύει η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Υποστήριξης (ΑΣΔΥΣ).

Σε μια ακτίνα δηλαδή 1,5 χιλιομέτρου από το Πεντάγωνο, τέσσερα ακόμα στρατόπεδα, τα δύο ενεργά. Εντυπωσιακό δείγμα, φυσικά όχι μοναδικό, της ανυπαρξίας σοβαρού σχεδιασμού στη διαμόρφωση της δομής των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ειδικότερα της χωροταξικής κατανομής των στρατοπέδων. Υπερπληθώρα, πολυσπερμία, αλλού υπερσυσσώρευση και αλλού ελλείμματα, δημιουργία και παράταση λειτουργίας πολλές φορές υπό το βάρος κοινωνικών και πάντως μη στρατιωτικών σκοπιμοτήτων, καθώς γύρω από αυτά, ιδίως τα πολυπληθή στρατόπεδα, χτίστηκαν ζωτικά τοπικά οικονομικά και εμπορικά οικοσυστήματα.

Προσθέτοντας στο γνωστό παλαιότερο δόγμα «κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο», το «κάθε πόλη και στρατόπεδο (-α), κάθε χωριό και μονάδα». Η Ελλάδα έχει περίπου 800 στρατόπεδα, παραπάνω από των ΗΠΑ για τις δικές τους Ενοπλες Δυνάμεις, όπως συχνά τονίζει ο νυν υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, δίνοντας το μέτρο της… απελπισίας του ιδίου και των (όποιων φιλότιμων) προκατόχων του μπροστά σε ένα all time classic πρόβλημα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Από τα στρατόπεδα αυτά, δεκάδες είναι ήδη ερειπωμένα. Εχουν εγκαταλειφθεί, άλλα εδώ και χρόνια, πολλά πρόσφατα και, στην κυριολεξία, ρημάζουν. «Μαγική λέξη» για τους πολιτικούς προϊσταμένους του Πενταγώνου η «αξιοποίηση».

Τουτέστιν, η κατάργηση, συνοδευόμενη από εκμίσθωση, με αλλαγή χρήσης είτε σε ιδιωτικό φορέα ή απλά παραχώρηση σε δημόσιο ή αυτοδιοικητικό φορέα για κοινωνική δραστηριότητα και μετατροπή σε χώρο πρασίνου. Για 137 από αυτά, ο κ. Δένδιας πέρυσι δεσμεύτηκε ότι θα μπει σε πρώτη φάση λουκέτο. Αργότερα προστέθηκαν άλλα σαράντα πέντε.

Επομένως, τα στρατόπεδα και ως έρημες εκτάσεις, σταδιακά θα λιγοστέψουν, σημαντικό βήμα προς τον εξορθολογισμό του τοπίου. Από την άλλη, η αξιοποίησή τους ανοίγει για αρκετά εξ αυτών νέους ορίζοντες.

Καθ’ ύλην αρμόδιος για την αξιοποίηση των στρατοπέδων, ο Φορέας Αξιοποίησης Ακινήτων Ενόπλων Δυνάμεων (ΦΑΑΕΔ), που συστάθηκε πέρυσι. Αποστολή του, η αξιοποίηση των χαρακτηρισθέντων μη επιχειρησιακά αναγκαίων ακινήτων του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Αμυνας (ΤΑΕΘΑ) και των λοιπών εποπτευομένων φορέων του υπουργείου Εθνικής Αμυνας. Απευθείας διάδοχος της Υπηρεσίας Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων (ΥΠΑΑΠΕΔ), που ιδρύθηκε το 2016 και προχώρησε σε κάποιες πρώτες κινήσεις εκμίσθωσης/παραχώρησης ανενεργών στρατοπέδων σε τρίτους. Η πρόθεση είναι πλέον όλα να επιταχυνθούν.

Οι κοινωνικές κατοικίες

Ετσι, το στρατόπεδοΠλέσσα δεν είναι το μοναδικό πρώην στρατόπεδο που «μεταμορφώνεται», αλλάζοντας ιδιοκτήτη, χρήση και λειτουργία, αλλά και συνιστά ένα από τα σημαντικότερα και δαπανηρότερα κατασκευαστικά projects στη χώρα. Ανάλογης -και υπέρτερης ακόμα- δυναμικής έργα είναι η μετατροπή του πρώηνστρατοπέδουΓκόνουτηςΘεσσαλονίκης σε κέντρο logistics, το μεγαλύτερο της Βόρειας Ελλάδας, όπως και της ανέγερσης στο πρώηνστρατόπεδοΚαρατάσου, επίσης στη συμπρωτεύουσα, του νέου αντικαρκινικού νοσοκομείου.

Το σύνολο των προϋπολογισμών των τριών αυτών projects και των μισθωμάτων που θα καταβληθούν από τους αναδόχους στο κράτος ξεπερνάει το 1 δισ. ευρώ. Επιπλέον αυτών, ήδη στις Σέρρες το πρώην στρατόπεδοΚολοκοτρώνη έχει μετατραπεί σε ΕπιχειρηματικόΠάρκο, φιλοξενώντας και την Εκθεση SERREXPO, ενώ το πρώηνστρατόπεδοΛιόση, στα Ανω Λιόσια, έχει μετατραπεί σε χώροψυχαγωγίας, με επίκεντρο τις νεροτσουλήθρες, από ιδιωτική εταιρεία.

Βέβαια, οι περιπτώσεις για ανάλογα μεγάλα projects δεν είναι πολλές. Ετσι, για την επιτάχυνση των ρυθμών αξιοποίησης των ανενεργών στρατοπέδων του ΥΠΕΘΑ, πέραν της επιχειρηματικής/επενδυτικής πτυχής, έστω μικρότερου βεληνεκούς, υπάρχει και η δυνατότητα εξυπηρέτησης κοινωνικών αναγκών. Με επιλογές αφενός της παραχώρησης σε δήμους για τη μετατροπή τους σε χώρους πρασίνου, πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων, καθώς και ψυχαγωγίας/αναψυχής προς όφελος των τοπικών κοινωνιών, αφετέρου όμως σε περιοχές ανάπτυξης στρατιωτικών ή και κοινωνικών κατοικιών, με το κοινωνικό αποτύπωμα έντονο σε κάθε περίπτωση.

Στο παραπάνω πλαίσιο, μόλις την περασμένη Τρίτη, με τροπολογία που ψηφίστηκε στη Βουλή, οριστικοποιήθηκαν οι όροι συνεργασίας μεταξύ των υπουργείων Εθνικής Αμυνας και Κοινωνικής Συνοχής για την ανέγερση κοινωνικών κατοικιών σε ακίνητα του ΤΑΕΘΑ, αντί συνολικού αντιτίμου 70 εκατ. ευρώ, που θα προέλθουν από ανεκτέλεστες πιστώσεις του προγράμματος «Σπίτι Μου». Επελέγησαν τα στρατόπεδαΠαπαστάθη στις Αχαρνές, Ζιάκα στο Ελευθέριο-Κορδελιό Θεσσαλονίκης και Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.

Υπενθυμίζεται ότι από το βήμα της περυσινής Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξήγγειλε την άμεση έναρξη προγράμματος ανέγερσης, σε πρώτη φάση, περίπου 2.000 κοινωνικών κατοικιών σε πρώην στρατόπεδα.

Πλέσσα – ΔΕΗ

Η χωροταξική διάταξη των υπηρεσιών της ΔΕΗ ήταν σταθερός «πονοκέφαλος» για τις διοικήσεις της από το 2000. Οι κεντρικές υπηρεσίες της στη Χαλκοκονδύλη είχαν υπερβεί τα όρια του τετραγώνου και είχαν επεκταθεί σε διπλανά κτίρια. Υπήρξαν κατά καιρούς διάφορες σκέψεις και συζητήσεις για μεγάλα ακίνητα, ιδίως στον άξονα της λεωφόρου Κηφισού, όμως ουδέποτε ευδοκίμησαν. Η λύση δρομολογήθηκε από τη διοίκηση Στάσση.

Τον Φεβρουάριο του 2020, η ΔΕΗ επικράτησε στο διαγωνισμό του ΥΠΕΘΑ για το ακίνητο-φιλέτο της Μεσογείων, συνολικού εμβαδού 18.643 τ.μ., όπου στεγαζόταν το στρατόπεδο Πλέσσα. Ενα ολόκληρο τετράγωνο, περιβαλλόμενο από τις οδούς Γρηγορίου Ξενοπούλου – Ερνέστου Εμπάρ – Κ. Ουράνη – λεωφόρος Μεσογείων. Ακίνητο που βρίσκεται πολύ κοντά στους σταθμούς μετρό Κατεχάκη και Εθνικής Αμυνας, επί του άξονα της Μεσογείων, αλλά και πλησίον των λεωφόρων Κηφισίας και Κατεχάκη, κατά προέκταση της Περιφερειακής Υμηττού και της Αττικής οδού.

Ο σχεδιασμός αφορά τη δημιουργία χώρων κύριας χρήσης 29.900 τετραγωνικών μέτρων, ανώτατου ύψους 19,5 μέτρων του κτιριακού συγκροτήματος και δυναμικότητας 1.800 ατόμων. Προβλέπεται επίσης, η κατασκευή 3 υπόγειων επιπέδων, συνολικής επιφάνειας περίπου 29.000 τ.μ., για 607 θέσεις στάθμευσης. Ηδη προηγήθηκε η κατεδάφιση των 22 κτιρίων επιφάνειας 7.582 τ.μ. που βρίσκονταν εντός του στρατοπέδου. Τα πρώτα έργα, κατεδαφίσεων, εκσκαφών και αντιστηρίξεων ανέλαβε η ΤΕΡΝΑ, κατασκευαστική θυγατρική του ομίλου ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ, που σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αναλάβει και το περαιτέρω κατασκευαστικό project.

Το κτίριο διοίκησης θα αποτελείται από τρία υπόγεια, ισόγειο και τέσσερις ορόφους, με διευθυντικά γραφεία, γραφεία open space, αμφιθέατρο/αίθουσα ΜΜΕ, αίθουσες συσκέψεων κ.ά. Στο πλαίσιο του βιοκλιματικού σχεδιασμού του, με στόχευση σε LEED και WELL Platinum, θα εφαρμοστούν εξειδικευμένες τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας. Ανεξάρτητο κτίριο θα αποτελεί το κατάστημα προβολής της Εμπορίας. Το έργο προβλέπεται να παραδοθεί εντός του 2028.

Πριν από λίγες ημέρες ωστόσο, ορισμένα θεμελιακά δεδομένα του project μεταβλήθηκαν επί τα βελτίω, υποδηλώνοντας ότι εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες σύγχρονες παρεμβάσεις αστικής ανάπλασης στην πρωτεύουσα. Η ΔΕΗ συμφώνησε με την Dimand -είχε συμμετάσχει στον διαγωνισμό του 2020, αλλά βγήκε δεύτερη-, στη δημιουργία κοινής εταιρείας, -από 50%-, της Powerhub Properties Α.Ε., που αναλαμβάνει, αντί μόνο της ΔΕΗ, την ανάπλαση και εκμετάλλευση του ακινήτου. Με μίσθωση 50+10 ετών, αντί ετησίου μισθώματος 2,7 εκατ. ευρώ. Ο κατασκευαστικός προϋπολογισμός ανέβηκε στα 176 εκατ. ευρώ, από τα περίπου 110 εκατ. της αρχικής εκτίμησης του 2024.

Το στρατόπεδο οφείλει την ονομασία του στον αντισυνταγματάρχη Πεζικού Μιχαήλ Πλέσσα, που έλαβε μέρος σε πολλές μάχες στον Ελληνοϊταλικό και Ελληνογερμανικό Πόλεμο το 1940-1941. Τραυματίστηκε θανάσιμα κατά την κατάληψη του Υψώματος Ταμπουρίου της Πίνδου. Η λειτουργία του στρατοπέδου ξεκίνησε το 1955. Στην τελευταία περίοδο στέγαζε το Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογίας του Ελληνικού Στρατού (ΚΕΤΕΣ), του οποίου αποστολή είναι η ανάπτυξη της εφαρμοσμένης και τεχνολογικής έρευνας στον στρατό, σε συνεργασία με ελληνικά και διεθνή Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχαν ξεκινήσει οι πρώτες συζητήσεις για την παραχώρησή του. Πρώτος δυνητικός μνηστήρας ήταν το υπουργείο Παιδείας, με στόχο να ανεγερθεί εκεί η νέα Εθνική Βιβλιοθήκη. Αλλά ο χώρος δεν επαρκούσε, χρειαζόταν τουλάχιστον έκταση 50 στρεμμάτων και η προοπτική ναυάγησε.

Γκόνου – mega logistics center

Μία από τις σημαντικότερες επενδυτικές ευκαιρίες για τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας είναι η αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Γκόνου. Πρόκειται για έκταση περίπου 672 στρεμμάτων στη δυτική πλευρά της πόλης, στον Δήμο Δέλτα.

Το έργο θεωρείται εθνικής σημασίας, καθώς αφορά τη δημιουργία ενός mega logistics center, που θα αναβαθμίσει σε πρωταγωνιστικό τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως κόμβου μεταφορών και εφοδιαστικής αλυσίδας στα Βαλκάνια και σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Συνεχίστε την ανάγνωση στην ΠΗΓΗ…