Αλήθεια, σε τι κοινωνία ζούμε;

Γράφει η Ιωάννα Χαρμπέα, Κοινωνιολόγος

Κάθε τόσο μια είδηση μάς παγώνει. Ένα παιδί κακοποιήθηκε. Ένα άλλο έπεσε θύμα bullying. Ένα τρίτο μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια, στην παραμέληση, στη βία ή στη σιωπή.

Για λίγες ημέρες θυμώνουμε. Συγκλονιζόμαστε. Ζητάμε ευθύνες.

Και μετά… επιστρέφουμε στην καθημερινότητά μας.

Μέχρι την επόμενη είδηση.

Αλήθεια, σε τι κοινωνία ζούμε;

Μια κοινωνία που θέλει να πιστεύει ότι το κακό είναι πάντα «κάπου αλλού». Σε ένα προβληματικό σπίτι. Σε έναν «κακό γονιό». Σε έναν παραβατικό έφηβο.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο δύσκολη.

Το κακό δεν γεννιέται πάντα από έναν άνθρωπο. Καλλιεργείται και μέσα σε ένα περιβάλλον.

Καλλιεργείται όταν ένα παιδί μεγαλώνει χωρίς ασφάλεια. Όταν η βία παρουσιάζεται ως τρόπος επιβολής. Όταν ο εκφοβισμός βαφτίζεται «πλάκα». Όταν η φτώχεια στερεί από ένα παιδί ευκαιρίες. Όταν οι γονείς εξαντλούνται και δεν υπάρχει κανείς να τους στηρίξει. Όταν ένα παιδί φωνάζει με τη συμπεριφορά του και εμείς ακούμε μόνο την «αταξία» του.

Και καλλιεργείται, ίσως περισσότερο απ’ όλα, όταν οι ενήλικες σιωπούν.

Δεν γεννιέται ένα παιδί βίαιο.

Δεν γεννιέται με μίσος.

Δεν γεννιέται αδιάφορο.

Μαθαίνει.

Μαθαίνει από αυτά που βλέπει. Από αυτά που ζει. Από αυτά που του επιτρέπουμε να θεωρεί φυσιολογικά.

Γι’ αυτό η αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων που αφορούν τα παιδιά δεν μπορεί να περιορίζεται στην τιμωρία όταν το κακό έχει ήδη συμβεί.

Χρειάζεται πρόληψη.

Χρειάζεται οικογένεια που να στηρίζεται ουσιαστικά.

Χρειάζεται σχολείο που να προστατεύει, να ακούει και να παρεμβαίνει έγκαιρα.

Χρειάζονται ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί δίπλα στα παιδιά και στους εκπαιδευτικούς.

Χρειάζεται κοινωνική πολιτική που να αντιμετωπίζει την παιδική φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Χρειάζεται εκπαίδευση στη διαχείριση του θυμού, στον σεβασμό, στη διαφορετικότητα και στην ασφαλή χρήση του διαδικτύου.

Και χρειάζεται κάτι που δεν κοστίζει χρήματα:

Να ενδιαφερθούμε πραγματικά.

Να μη θεωρούμε ότι «δεν είναι δική μας δουλειά».

Γιατί όταν ένα παιδί υποφέρει, είναι δουλειά όλων μας.

Ο γείτονας που ακούει φωνές.
Ο εκπαιδευτικός που βλέπει μια αλλαγή στη συμπεριφορά.
Ο φίλος που αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.
Ο συγγενής που υποψιάζεται.
Ο πολίτης που βλέπει ένα παιδί μόνο και φοβισμένο.

Η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα.

Μερικές φορές είναι συνενοχή.

Δεν μπορούμε να ζητάμε από τα παιδιά να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι, όταν τους προσφέρουμε έναν κόσμο γεμάτο θυμό, βία, αδιαφορία και ανισότητες.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται μια τέλεια κοινωνία.

Χρειάζονται όμως μια κοινωνία που να τα προστατεύει.

Μια κοινωνία που να τους λέει: «Σε βλέπω. Σε ακούω. Σε πιστεύω. Είσαι ασφαλής».

Και ίσως τελικά αυτό είναι το μεγάλο μας στοίχημα.

Όχι να δημιουργήσουμε παιδιά που απλώς θα επιβιώσουν μέσα στην κοινωνία.

Αλλά παιδιά που θα μεγαλώσουν και θα μπορέσουν να δημιουργήσουν μια καλύτερη κοινωνία από αυτή που τους παραδώσαμε.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, τα παιδιά είναι ο καθρέφτης μας.

Και αν δεν μας αρέσει αυτό που βλέπουμε στον καθρέφτη,

δεν φταίει ο καθρέφτης.

Πρέπει να αλλάξουμε εμείς.